راز عدد چهل

پرسش

در قرآن و فرهنگ اسلامى، به برخى از عددها، عنايت و توجه خاصى شده است كه از آن جمله مى‏توان به عدد سه و هفت و هفتاد و... اشاره كرد هر كدام از اين‏ها، حكمتى خاص دارند كه به برخى از آن‏ها در قرآن و احاديث، اشاره شده است و برخى را نيز علوم جديد كشف كرده‏اند. عدد چهل چهار بار در قرآن به كار رفته است، دو مورد آن، درباره ميقات حضرت موسى (عليه السلام) (بقره/ 51 و اعراف/142) و يك مورد درباره سرگردانى قوم يهود است كه چهل سال طول كشيد (مائده/26). و مورد ديگر آن، سن رشد و كمال آدمى است (احقاف/15)با توجه به مورد اخير، مى‏توان گفت كه يكى از حكمت‏هاى تأكيد بر عدد چهل، آن است كه رسيدن به چهل سالگى، به طور معمول با كمال عقل همراه است. [1]

در روايات نيز سن كمال خرد در چهل سالگى ذكر شده است [2]

اين مقياس، درباره چهل روز نيز صادق است. امام باقر (عليه السلام) فرمود: هر كه چهل روز، ايمانش را براى خدا خالص گرداند، خداوند محبت دنيا را از دل او بيرون مى‏كند و بينشى به وى عطا مى‏كند كه درد و درمان خويش را بداند و حكمت را در دل او جاى مى‏دهد.» [3]

از نظر تكوين و خلقت، چهل روز، ويژگى خاصى دارد. يكى از بزرگان در شرح حديث فوق مى‏نويسد: ممكن است، از اين جهت عدد چهل در روايت فوق آمده باشد كه خداوند متعال، انتقال انسان در اصل خلقت را از حالى به حال ديگر، در چهل روز قرار داده است؛ نطفه، پس از چهل روز به علقه و علقه پس از چهل روز به مضقه و... تبديل مى‏شود. [4]

[1]. ر.ك: علامه طباطبايى، الميزان، ج 18، ص 201.

[2]. ر.ك: شيخ عباس قمى، سفينة البحار، ج 2، ص 332

[3]. همان.

[4]. ر.ك: محسن آشتيانى، اسرار عدد چهل.