فلسفه عده

فلسفه عده

پرسش

در سوره بقره، آيه 228 مى‏خوانيم: «والمُطلّقاتُ يَتَربّصنَ بِأنفُسِهِنَّ ثَلاثة قُرُءٍ»؛ زنان مطلقه بايد به مدت سه مرتبه عادت ماهيانه ديدن و پاك شدن انتظار بكشند و عده نگه دارند. در اين جا، اين سؤال مطرح مى‏شود كه فلسفه اين قانون اسلامى چيست؟

پاسخ

از آن جا كه غالباً از هم پاشيدن خانواده، ضربه جبران ناپذيرى بر پيكر اجتماع وارد مى‏كند، اسلام مقرراتى وضع كرده كه تا آخرين مرحله امكان، از گسستن خانواده جلوگيرى به عمل آيد. از يك طرف، در روايات، طلاق را «منفورترين حلال‏ها» شمرده و از طرف ديگر، با ارجاع اختلافات زناشويى به دادگاهى كه به وسيله بستگان تشكيل مى‏شود، و فراهم آوردن وسايل آشتى به وسيله نزديكان طرفين، جلوى اين كار گرفته شود: «فَابْعَثوا حَكَماً مِّنْ أهْلِهِ و حَكَماً مِنْ أهْلِها»؛ از خانواده دختر و پسر قاضى انتخاب كنيد و بين آن دو حكم كنيد.

يكى از اين مقررات كه خود عامل تأخير طلاق و متزلزل نمودن آن مى‏گردد، نگاه داشتن عدّه است كه مدت آن سه قرء تعيين شده است. يعنى سه مرتبه پاك شدن زن از حيض.

گاهى در اثر عوامل مختلف، وضعى پيش مى‏آيد كه پديد آمدن يك اختلاف جزئى و نزاع كوچك، حس انتقام را آن چنان شعله ور مى‏سازد كه فروغ عقل و وجدان را خاموش مى‏كند و غالباً تفرقه‏هاى خانوادگى در همين حالات رخ مى‏دهد. اما بسيار مى‏شود كه مدتى اندك بعد از كشمكش، زن و مرد به خود آمده، پشيمان مى‏گردند. اين جاست كه آيه مورد بحث مى‏گويد: زنها بايد مدّتى عده نگه دارند و صبر كنند تا اين امواج زود گذر بگذرد و ابرهاى تيره نزاع و دشمنى از آسمان زندگى آنان پراكنده شود.

يكى ديگر از فلسفه‏هاى «عدّه»، روشن شدن وضع زن از نظر باردارى است كه يك بار ديدن عادت ماهيانه، معمولاً دليل بر عدم باردارى زن است، ولى گاه ديده شده كه زن در عين باردارى، عادت ماهيانه را در آغاز حمل مى‏بيند. از اين رو، براى رعايت كامل اين موضوع دستور داده شده كه زن سه بار، عادت ماهيانه ببيند و پاك شود تا به طور قطع، عدم باردارى از شوهر سابق روشن گردد و بتواند مجدداً ازدواج كند.


تفسير نمونه، ج 2، ص 106.


بازگشت