نزول برخى از سور در شأن اهل بيت (ع)

نزول برخى از سور در شأن اهل بيت (ع)

پرسش

آيا اين صحيح است كه سوره «هل إتى» در شإن و مقام حضرت زهرا(عليهاالسلام) و سوره «والفجر» در شإن امام حسين(عليه السلام) نازل شده است؟ و آيا در شإن و مقام امام حسن(عليه السلام) هم سوره اى نازل شده است؟

پاسخ

علماى شيعه اتفاق نظر دارند كه سوره «هل اتى» يا انسان (هيجده آيه: از آيه 5 تا آيه 22) درباره حضرت على و حضرت فاطمه و امام حسن و امام حسين(عليهم السلام) و خادمه آنها فضه نازل شده است. علامه امينى در «الغدير» اين شإن نزول را از 34 نفر از علمإ معروف اهل سنت نقل كرده است. بنابراين اين شإن نزول در بين اهل سنت مشهور، بلكه متواتر است.

شإن نزول

ابن عباس مى گويد: «امام حسن و امام حسين (عليهماالسلام) بيمار شدند. پيامبر(صلى الله عليه و اله) با جمعى از ياران به عيادتشان آمدند و به على (عليه السلام) فرمودند:اى ابوالحسن! خوب بود نذرى براى شفاى فرزندان خود مى كردى. على(عليه السلام)، فاطمه(عليهاالسلام) و فضه كه خادمه آنها بود، نذر كردند كه اگر آن ها شفا يابند، سه روز روزه بگيرند. چيزى نگذشت كه هر دو شفا يافتند، در حالى كه از نظر مواد غذايى دست خالى بودند. على (عليه السلام) سه من جو قرض نمود و فاطمه (عليهاالسلام) يك سوم آن رإ؛ ّّ آرد كرد و نان پخت. هنگام افطار سائلى بر در خانه آمد و گفت: سلام بر شما اى خاندان محمد! مستمندى از مستمندان مسلمان هستم، غذايى به من بدهيد.»

آن ها همگى مسكين را بر خود مقدم داشتند و سهم خود را به او دادند و آن شب جز آب ننوشيدند. روز دوم را همچنان روزه گرفتند و موقع افطار وقتى غذا(همان نان جوين) آماده شد، يتيمى بر در خانه آمد. آن روز نيز ايثار كردند و غذاى خود را به او دادند. و سومين روز، به هنگام غروب آفتاب، اسيرى بر در خانه آمد، آنها باز سهم غذاى خود را به او دادند. هنگامى كه صبح شد، على (عليه السلام) دست حسن و حسين (عليهماالسلام) را گرفت و خدمت پيامبر آمد. وقتى پيامبر آنها را مشاهده كرد، ديد از شدت گرسنگى مى لرزند. فرمود: اين حالى را كه در شما مى بينم، براى من بسيار گران است. سپس برخاست و با آنها حركت كرد. هنگامى كه وارد خانه فاطمه(عليهاالسلام) شد، ديد در محراب عبادت ايستاده، در حالى كه از شدت گرسنگى شكم او به پشت چسبيده و چشم هايش به گودى نشسته است. پيامبر(صلى الله عليه و اله) ناراحت شد. در همين هنگام جبرئيل نازل گشت و گفت: اى محمد! اين سوره را بگير. خداوند با چنين خاندانى به تو تهنيت مى گويد، سپس سوره «هل إتى» را بر او خواند.» [1]

سوره «فجر» نيز به سوره امام حسين(عليه السلام) معروف است؛ زيرا امام صادق(عليه السلام) فرمودند: «در نمازهاى واجب و مستحب، سوره فجر بخوانيد كه سوره حسين بن على (عليهماالسلام) است». ابواسامه سوال كرد: چرا اين سوره مخصوص امام حسين(عليه السلام) است؟ امام فرمودند: آيا نشنيده اى كه آيات 27 تا 30 سوره فجر «يايتها النفس المطمئنه # ارجعى الى ربك راضيه مرضيه # فادخلى فى عبدى # و ادخلى جنتى» مربوط به حسين بن على (عليهماالسلام) است و او صاحب نفس مطمئن و خشنود و خدا پسند است و در روز قيامت، اصحابش از خدا راضى و خدا از ايشان راضى است. اين سوره خاص حسين بن على(عليهماالسلام)، پيروان ايشان و شيعيان آل محمد است و هر كه بر اين سوره مداومت كند، در بهشت با حسين بن على (عليهماالسلام) خواهد بود. [2]

و سوره خاصى در شإن امام حسن(عليه السلام) نمى باشد. همچنين سوره «عاديات» در شإن حضرت على(عليه السلام) نازل شده است، توضيح اينكه: در سال هشتم هجرى، به پيامبر اسلام (صلى الله عليه و اله) خبر دادند كه دوازده هزار سوار در سرزمين «يابس»، جمع شده و با يكديگر عهد بسته اند كه تا پيامبر (صلى الله عليه و اله) و على (عليه السلام) را به قتل نرسانند و جماعت مسلمين را متلاشى نكنند، از پاى ننشينند. پيامبر گرامى اسلام(صلى الله عليه و اله) جمع زيادى از ياران خود را به فرماندهى بعضى از صحابه به سراغ آنها فرستاد، ولى بعد از گفتگوهايى بدون نتيجه بازگشتند. سرانجام پيامبر اكرم (صلى الله عليه و اله)، على (عليه السلام) را با گروه زيادى از مهاجر و انصار به نبرد آنها اعزام داشت. آنها شبانه به سوى منطقه دشمن حركت كردند، تا اين كه صبحگاهان دشمن را در حلقه محاصره گرفتند. ابتدا اسلام را بر آنان عرضه داشتند، چون نپذيرفتند، هنوز هوا به خوبى روشن نشده بود كه به آنها حمله كردند و آنان را در هم شكستند. در اين هنگام، هنوز سربازان اسلام به مدينه بازنگشته بودند كه سوره «عاديات» نازل شد و بشارت پيروزى لشكر اسلام، به پيامبر داده شد: «سوگند به اسبان دونده (مجاهدان) در حالى كه نفس زنان به پيش مى رفتند، و سوگند به افروزندگان جرقه آتش (در برخورد سم هايشان با سنگ هاى بيابان)، و سوگند به هجوم آوران سپيده دم، كه گرد و غبار به هر سو پراكندند، و (ناگهان) در ميان دشمن ظاهر شدند...»(العاديات، 1-5).

پيامبر اكرم(صلى الله عليه و اله) آن روز صبح در نماز، اين سوره را تلاوت نمود، بعد از پايان نماز اصحاب عرض كردند: اين سوره اى است كه ما تا به حال نشنيده بوديم! پيامبر فرمود: آرى، على (عليه السلام) بر دشمنان پيروز شد و جبرئيل ديشب با آوردن اين سوره به من بشارت داد. [3]

پى نوشت:

[1]. ر.ك: آيت الله مكارم شيرازى و ديگران، تفسير نمونه، ج 25، ص 343-344.

[2]. علامه بحرانى، البرهان، موسسه البعثه، ج 5، ص 658.

[3]. ر.ك: همان، تفسير نمونه، ج‏27، ص 240-239.

(ماهنامه ياس، پيش شماره‏16)


بازگشت