معناى استعانت از صبر

در آيه شريفه «و استعينوا بالصبر و الصلوه؛ (بقره، 45) از صبر و نماز استعانت بجوييد» چگونه از چيزى كه نداريم كمك بگيريم؟ ما كه صابر نيستيم؛ پس چگونه از صبر كمك بگيريم و صابر شويم؟ چرا نفرموده: صبر كنيد و نماز بخوانيد؟ در ضمن چرا در ادامه آيه شريفه آمده است اين كار سنگين است، مگر براى خشوع كنندگان؟ چرا «خاشعين» آمده و «متقين» «مومنين» و ... نيامده است؟

پاسخ

الف) اين آيه شريفه، به دو ركن اساسى اشاره نموده است و تنها راه پيشرفت و پيروزى بر مشكلات را دو چيز مى داند: استقامت كردن در برابر مشكلات و ارتباط پيدا كردن با خداوند متعال به وسيله نماز، چون «صبر» هر بلا و حادثه عظيمى

را كوچك و ناچيز كند و «نماز» روى آوردن و التجإ به خداست كه باعث مى گردد روح ايمان زنده شود و به آدمى مى فهماند به جايى تكيه كرده كه انهدام پذير نيست و به ريسمانى چنگ زده كه پاره شدنى نيست. كسانى كه از اين دو ركن بهره مند هستند، مى توانند با توجه به آثار و فوايدى كه اين دو ركن در بر دارند، خود را براى عمل به آن آماده سازند؛ چرا كه «نماز» نوعى سپاسگزارى است كه مى توان با آن وظيفه بندگى را برابر خوبيهاى خداوند بيان كرد و به تكامل روحى رسيد و از قدرت نامتناهى خداوند استمداد طلبيد؛ مهاركننده غرايز سركش و روح طغيان در آدمى است و خلاصه آنكه نماز او را به مبدإ لايزال الهى پيوند مى دهد. صبر يك امر اكتسابى است و انسان مى تواند اگر چنان كه ندارد آن را به دست آورد. «صبر» زمينه ايستادن و مقاومت در مقابل گناهان و تكاليف و مصايب را در نفس انسان فراهم مى كند؛ با انجام دادن اين دو ركن انسان به رستگارى و پيروزى قطعى مى رسد.

ب) كلمه «استعانت» به معناى طلب كمك است و اين در وقتى صورت مى گيرد كه نيروى انسان به تنهايى نمى تواند حادثه اى را كه پيش آمده بر وفق مصلحت خود برطرف كند در حالى كه اگر مى فرمود: «صبر كنيد» و «نماز بخوانيد» اين معنا را براى مخاطب نمى فهماند.