تفاوت ديه زن و مرد

بر اساس آيات قرآن زن و مرد از «نفس واحد» خلق شدند و از اين جهت، با يكديگر يكسانند (نسإ1/). در آيه 178 بقره و 45 مائده نيز سخن از قصاص است، اما چگونه است اگر مرد قاتل زنى باشد، او را قصاص نمى كنند تا هنگامى كه خانواده زن نصف ديه قاتل مرد را بپردازند، آيا اين به معنى برترى ارزش وجودى مرد نسبت به زن نيست و آيا با آيه اول سوره نسإ تعارض ندارد؟

پاسخ

آن چه حقيقت و ارزش وجودى آدمى را شكل مى دهد، قلب و روح انسانى است و از نظر قرآن زن و مرد از نفس واحده هستند، و هيچ يك بر ديگرى ترجيح ندارد، بلكه هر دو مكمل يكديگرند (روم‏21/). عمده تفاوتهايى كه هست، تفاوت هاى جسمانى و روانى است كه خداوند متعال زن را با عاطفه تر و مرد را عقلانى تر خلق كرده است.

ولى در مسائل ارزشى، ملاك برترى تقوى است (حجرات‏13/). وجود تفاوت هاى روحى و جسمى بين زن و مرد، موجب تفاوت آنها در پاره اى مسائل حقوقى گشته كه اين تفاوت ها نيز در عين عدالت و متناسب با آن روحيات است. اسلام در اصل قصاص تفاوتى نگذاشته و هر دو را مستحق قصاص مى داند. چون ارزش وجودى آنها يكسان است. اما از جهت آن كه مردان غالبا عضو موثر اقتصادى در خانواده هستند، اگر ديه بيشترى به آنان تعلق نگيرد، تنها آن مرد قربانى نخواهد شد، بلكه خانواده او نيز به فشار طاقت فرسايى گرفتار خواهند شد؛ چون نفقه خانواده بر دوش مرد است. در واقع ديه در اسلام، بر معيار ارزش معنوى انسان مقتول نيست، بلكه دستور خاصى است كه به بدن و جسم انسان كشته شده مرتبط است. شاهدش اين كه وقتى خدا حكم ديه را بيان مى كند، بين عالم و جاهل و... فرقى نمى گذارد (مائده‏45/). در امر ديه مهمترين شخصيت ها با ساده ترين افراد يكسانند.