معناى هلاك و فناى انسان

بايد توجه داشت كه «هلاك» در آيه شريفه به معنى نابودى و فناى مطلق نيست، زيرا نه تنها روح انسان، بلكه جسم او هم نابود محض نمى‏شود و پس از تجزيه شدن، در دل خاك و ديگر موجودات اين جهان باقى مى‏ماند و در روز رستاخيز هم از آن برانگيخته مى‏شود.

بنابراين، ما چه روح را مجرد بدانيم و چه ندانيم، هرگز فانى مطلق و نابود محض نمى‏شود؛ حتى جسم انسان هم چنين نخواهد شد؛ بلكه منظور از هلاك در آيه شريفه، به هم خوردن تركيب و فناى صورت است. فنا و هلاك يك انسان همين است كه رابطه روح و جسم او قطع شود و آن وضع سابق به هم بخورد، اگر چه هر كدام از جسم و روح به وضع ديگرى به بقاى خود ادامه دهند.

روشن است كه منظور از هلاك اقوام عاد و ثمود و نوح در اين آيات، همان ميراندن آنها و بر هم زدن رابطه جسم و جان آنهاست. بنابراين، منظور از آيه «كل شى هالك الا وجهه» اين است كه تمامى موجودات جهان هستى متلاشى مى‏شوند و وضع آنها دگرگون مى‏گردد و تنها ذات پاك خداست كه از هر گونه دگرگونى بر كنار است.