خنده كم و گريه زياد

كسانى كه آيه شريفه را چنين معنى كرده‏اند در حقيقت توجه به صدر و ذيل آن نكرده‏اند، آيه مزبور در سوره «توبه» در ضمن آياتى است كه درباره منافقان و متخلفان از دستور جهاد اسلامى گفتگو مى‏كند و پيش از آن اين آيه است:

«فرح المخلفون بمقعدهم خلاف رسول اللَّه و كرهوا ان يجاهدوا باموالهم و انفسهم فى سبيل اللَّه و قالوا لاتنفروا فى الحر قل نار جهنم اشد حرا لو كانوا يفقهون؛ بازماندگان «از جنگ تبوك،» از مخالفت با رسول خدا خوشحال شدند؛ و كراهت داشتند كه با اموال و جانهاى خود را در راه خدا جهاد كنند و (به يكديگر و به مؤمنان) گفتند: در اين گرما، (به سوى ميدان) حركت نكنيد! (به آنان) بگو: آتش دوزخ از اين هم گرمتر است اگر مى‏دانستيد!» بلافاصله بعد از اين آيه مى‏فرمايد: «فليضحكوا قليلا و ليبكوا كثيرا جزاء بما كانوا يكسبون؛ از اين رو آنها بايد كمتر بخندند و بسيار بگريند (چرا كه آتش جهنم در انتظارشان است) اين، جزاى كارهايى است كه انجام مى‏دادند!»

خلاصه، ذيل آيه و آيات قبل و بعد آن و همچنين شروع جمله «فليضحكوا» با كلمه «فاء» كه براى تفريع است، همگى بخوبى روشن مى‏سازد كه آيه، مربوط به وضع منافقان و متخلفان از دستور جهاد است و به هيچ وجه امر و دستورى در اين آيه به عموم مردم وجود ندارد و اين كه در ذيل آيه فرموده: «اين عمل - گريه بسيار و خنده كم - براى كيفر كارهاى آنهاست» اشاره به اين است كه اگر آنها بدانند چه مجازاتهايى در پيش دارند، گريه بسيار و خنده كمتر خواهند كرد و از غم و اندوه، آنى راحت نخواهند شد.