معناى سمع و بصر

پرسش

چرا در قرآن مجيد، در اين آيه كلمه «سمع» مفرد آورده شده، اما كلمه «قلب» و «بصر» به صورت جمع استعمال شده است: «ختم اللَّه على قلوبهم و على سمعهم و على ابصارهم غشاوة؛ خدا بر دلها و گوشهاى آنان مهر نهاده؛ و بر چشمهايشان پرده‏اى افكنده شده!»[1]

پاسخ

بعضى از مفسران گفته‏اند «سمع» در اينجا به معناى مصدر است وهرگاه مصدر به كلمه‏اى اضافه شود، از آن معناى جمع و عموم استفاده مى‏شود و محتاج به جمع بستن آن كلمه نيست، ولى آن دو كلمه ديگر يعنى قلب و بصر به معنى اسمى «غير خاص» استعمال شده، از اين جهت به صورت جمع آمده است.

بعضى ديگر از محققين علت تفاوت اين دو تعبير را چنين بيان كرده‏اند كه هر فردى با قلب و فكر خود چيزهاى گوناگون را درك مى‏كند و همچنين با چشم، الوان، اشكال و اندازه‏ها را احساس مى‏كند و چون مدركات اين دو عضو متعدد و فوق العاده متنوعند، از اين لحاظ گويا هر فردى از ما داراى قلبها و چشمهاست، ولى هر يك از ما با نيروى شنوايى فقط امواج صورتى را درك مى‏كند، از اين نظر به صورت مفرد استعمال شده است.

درست است كه اصوات نيز متنوعند، اما تنوع آن‏ها هرگز به اندازه تنوع چيزهايى كه با چشم ديده مى‏شود نيست و همچنين امورى را كه انسان با فكر خود درك مى‏كند فوق العاده تنوع دارند.


[1]. بقره، آيه 7.

نويسندگان: ‌آيت الله‌ مكارم شيرازى و ‌آيت الله‌ سبحانى

, پاسخ به پرسشهاى مذهبى , ص: 516

بازگشت