آيا شب قدر در تمام جهان يك شب است؟
در دين اسلام درباره اهميت و عظمت «شب قدر» مطالب زيادى وارد شده و از طرف پيشوايان دينى براى اين شب كه بنا به قول مشهور، يكى از شبهاى نوزدهم يا بيست و يكم و يابيست و سوم ماه رمضان است،عبادتهاو دستورات خاصى به ما رسيده است. به نظر مىرسد كه «شب قدر» در تمام سال بيش از يك شب نيست ولى از طرفى مىدانيم كه به جهت تفاوت افق، ماه رمضان در بعضى از كشورها يكى دو روز زودتر و در بعضى ديرتر آغاز مىشود، روى اين حساب «شب قدر» اين نقاط هم يكى دو شب با هم اختلاف پيدا مىكنند و بدين ترتيب براى نقاط مختلف، شب قدرهاى متعددى به وجود مىآيد. اين وضع، با يكى بودن شب قدر در تمام سال و اين كه فرشتگان در اين شب مخصوص، با رحمت الهى فرود مىآيند و يا اين كه شب قدر اختصاصى به زمان پيامبر اكرم (ص) و محيط مكه داشت و در زمانهاى بعد شب قدر وجود ندارد، چگونه مىسازد؟
از نظر مدارك و دلايل دينى مسلم ست كه «شب قدر» اختصاص به زمان پيامبر اكرم (ص) و محيط حجاز نداشته ودر همه زمانها و براى همه نقاط مختلف «شب قدر» با همه عظمت و اهميتش وجود دارد و اين مطلب جاى بحث و گفتگو ندارد.
ايراد مذكور از اين تصور پيش آمده كه منظور از يكى بودن شب قدر در تمام سال اين است كه براى تمام نقاط مختلف روى زمين در هر سال، شب واحد و مشتركى، شب قدر معين شده بطورى كه اين شب در ساعت معينى در سراسر كره زمين آغاز و در ساعت معينى هم پايان مىپذيرد!
در حالى كه اين تصور اشتباه است، چون مىدانيم زمين كروى است و هميشه يك نيمكره آن در تاريكى و نيمكره ديگر آن در روشنايى قرار دارد و به اين ترتيب اصلا امكان ندارد كه در ساعتهاى معين و مشتركى در سراسر زمين شب باشد. منظور از اين كه «شب قدر» در سراسر سال يك شب است، اين است كه براى اهالى هر نقطهاى بر حسب سال قمرى خودشان، تنها يك «شب قدر» وجود دارد.
توضيح اين كه: اهالى هر نقطه، سال قمرى خود را بر حسب افق خاص آن نقطه از اول ماه محرم آغاز مىكنند و پس از گذشتن چند ماه قمرى، ماه رمضان همان نقطه هم بر حسب افق خاص آنجا آغاز مىشودودراينماه،شب نوزدهم يا بيست و يكم و يا بيست و سوم براى اهالى آن نقطه، «شب قدر» است.
اين مطلب كه اهالى هر نقطه، ايام و اوقات مقدس خود را بايد با افق خاص آن نقطه تعيين كنند اختصاص به شب قدر نداشته، در ساير روزها و اوقات مقدس اسلامى هم همين حساب وجود دارد؛ مثلا روز عيد فطر و قربان در اسلام روزهاى مقدسى است كه براى آنها عبادتها و دستورهاى خاصى وارد شده و هر كدام از اين اعياد هم در تمام سال با تفاوت افقى كه دارند با مراجعه به افق خاص هر كشور تعيين مىگردد و به اين جهت در بسيارى اوقات - مثلا عيد قربان در كشور سعودى - يك روز زودتر از ايران و بعضى از كشورهاى ديگر آغاز مىشود.
بايد توجه داشت كه اين حساب درباره «شب قدر» با مطالبى مانند اين كه فرشتگان در اين شب نازل مىشوند منافاتى ندارد، زيرا تمام اين جريانها كه حكايت از توسعه رحمت خاص الهى در اين شب مىكند، براى اهالى هر نقطهاى در شب قدر خاص آن نقطه صورت مىگيرد.