معناى «خنس» و «كنس»

پرسش

تفسير اين آيات چيست؟

مقصود از آيه شريفه «فلا اقسم بالخنس * الجوار الكنس» چيست؟[1]

پاسخ

«خنس» در لغت «رجوع كننده و بازگشت كننده» است «كنس» به معنى «پنهان شونده» و «جوار» جمع «جارى» به معنى «روندگان» مى‏باشد.

منظور از اين ايات بطورى كه آيات قبل و بعد از آن گواهى مى‏دهدو مفسران هم آن را تاييد كرده‏اند، ستارگان سيارى است كه با چشم ديده مى‏شوند (عطارد، زهره، مريخ، مشترى و زحل) كه اينها در حركتند و گاهى پيدا و گاهى غروب مى‏كنند. قرآن مجيد به وسيله قسم ياد كردن به اين ستارگان توجه مردم را به وضع مخصوص و استثنايى و حركات و گردش آنها و عظمت آفريدگار آنها جلب مى‏كند؛ يعنى، «قسم به ستارگان بازگشت كننده كه روندگان هستند و پنهان شونده‏اند».

به اين نكته جالب هم بايد توجه داشت كه دانشمندان هيئت، اين ستارگان را نجوم «متحيرة» نام نهاده‏اند؛ زيرا حركات آنها روى خط مستقيم نيست و به نظر مى‏رسد كه اينها مدتى سير مى‏كنند بعد كمى بر مى‏گردند، دو مرتبه به سير خود ادامه مى‏دهند كه درباره علل آن در كتب هيئت بحث فراوانى شده، ممكن است آيات فوق كه اين ستارگان را روندگان و رجوع كنندگان معرفى كرده، اشاره به خط سير نوسانى اين ستارگان باشد (البته اين خط سير نوسانى جنبه ظاهرى و در مشاهده ما دارد). در هر حال، اينها همان ستارگان «سيار» هستند كه وضع استثناييشان، آنها را از ثوابت مشخص مى‏سازد.


[1]. تكوير، آيه 15 - 16.

نويسندگان: ‌آيت الله‌ مكارم شيرازى و ‌آيت الله‌ سبحانى

, پاسخ به پرسشهاى مذهبى , ص: 498

بازگشت