چرا درخواست هدايت به صراط مستقيم مىشود؟
با اين كه پيامبر اسلام (ص) هم خودش در راه راست بود و هم مسلمانان را به راه راست هدايت كرده بود، پس چرا در حال نماز مىفرمود: «اهدنا الصراط المستقيم؛ ما را به راه راست هدايت كن!» آيا اين به اصطلاح علمى، تحصيل حاصل نيست؟
جهان هستى با تمام پديدههاى خود - اعم از مادى و معنوى - قابل زوال و دستخوش تغيير و تحول است؛ همچنان كه اصل پيدايش يك پديده در پرتو علت و شرايط خاصى صورت مىگيرد، همچنين استمرار و ادامه وجود آن، شرايط و مراقبتهاى خاصى لازم دارد تا به آن لباس استمرار و بقا بپوشاند و از زوال و فناى آن جلوگيرى كند.
موضوع هدايت به راه راست نيز مشمول همين قانون است. بقا و ادامه هدايت در فرد و يا جامعه، به مراقبتها و شرايطى خاص نيازمند است والا ممكن است يك فرد هدايت يافته، در آينده عمر خود از جاده مستقيم منحرف گردد و پس از هدايت، مجددا گمراه شود.
بنابراين، يك فرد و يك اجتماع هر چند در شرايط كنونى از نظر هدايت و عقايد در درجه عالى و ممتاز قرار بگيرد، ولى آينده او مبهم است. او بايد از وضع فعلى استفاده نمايد و رو به درگاه الهى آورده و از او جدا بطلبد كه اين نعمت را كه هر لحظه ممكن است دستخوش فنا و زوال گردد، در حق او در تمام ادوار عمر برقرار بدارد.
و اگر يك فرد هدايت يافته، بگويد: «اهدنا الصراط المستقيم؛ ما را به راه راست هدايت كن!» هدف اين است كه ما را در اين راه پايدار فرما! و اين نعمت را درباره ما مستمر و دائمى گردان.
مفسر بزرگ اسلام «طبرسى» در «مجمع البيان» مثال مىزند و مىگويد: و نظير اين گونه تعبيرات در ميان ما فراوان است؛ شما وقتى احساس مىكنيد كه مهمان عزيز شما مىخواهد كم كم دست از غذا بكشد، فورا به او مىگوييد: ميل بفرماييد در صورتى كه او آرام آرام مشغول خوردن است، ولى منظور اين است كه اين كار را ادامه بده.