يكي از پيامدهاي برگزاري « نمايشگاه قرآن كريم » كه از سال 1372 همه ساله در ماه رمضان صورت مي گيرد ،تمايل دبيرخانه اين نمايشگاه نسبت به شناسايي و چكيده نويسي 1000 پايان نامه قرآني دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي بوده است . اين پايان نامه ها مربوط به دانشگاهها و مراكز آموزش عالي زير است : دانشگاهتهران ، دانشگاه تربيت مدرس ، دانشگاه علامه طباطبايي ، دانشگاه شهيد بهشتي ،دانشگاه امام صادق ،دانشگاه آزاد اسلامي به واحد هاي تهران مركزي ،تهران شمال ،كرج ،اراك، فسا ،قم ، نجف آباد ،تبريز ، دزفول ، دانشگاه قم ،مركز تربيت مدرس دانشگاه قم ،مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) ،دانشكده اصول دين قم ،دانشگاه فردوسي مشهد ،دانشگاه اصفهان ،دانشگاه يزد ،دانشگاه شيراز ،دانشگاه تربيت معلم تهران ، مدرسه عالي شهيد مطهري و ... گلستان قرآن در نظر دارد بر اساس تقسيم بندي موضوعات علوم قرآني ، پايان نامه هاي فوق را معرفي كند . در شماره 81 مجله 13 پايان نامه را كه موضوع آنها درباره مستشرقين بود ،با هم مطالعه كرديم و در اين شماره مشخصات چند پايان نامه ديگر به استحضارتان مي رسد .
بررسي تطبيقي روشهاي تفسيري مجمعالبيان و تبيان بورغاني فراهاني، ابوالفضل، كارشناسي ارشد علوم قرآن و حديث، دانشگاه آزاد اسلامي تهران، مركزي، استاد راهنما: حجتي، سيدمحمد باقر، 1375.
اين پاياننامه در شش فصل تنظيم شده و حاوي مباحث زير است: تعريف لغوي و اصطلاحي تفسير، موضوع و فائده علم تفسير، مراحل تفسير، طبقهبندي مفسران، معرفي شيخ طوسي، مؤلف تفسير تبيان و شيخ طبرسي صاحب تفسير مجمعالبيان و تأليفات آن دو، منابع آن دو تفسير و استادان و شاگردان آنان، زمان و شرايط حاكم در عصر هر يك از آن دو مفسر، روش تفسيري دو مفسر، ترتيب مطالب هر يك از دو تفسير، تفاوت اين دو تفسير با ساير تفاسير.
بررسي تفسير متداولترين آيات قرآني در امهات كتاب عرفاني فارسي سلطاني، منظر، كارشناسي ارشد زبان و ادبيات فارسي، دانشگاه تربيت مدرس، استاد راهنما: انصاري، قاسم، 1370.
از جمله مضاميني كه در ادبيات فارسي، به چشم ميخورد و بدان عمق ببخشيده است، انديشههاي باريك و بلندي است كه از قرآن سرچشمه گرفته است. بدين سبب لازم بود ميزان و نوع تأثير قرآن در متون بررسي شود. براي اين منظور، ابتدا كتابهاي عرفاني فارسي مطالعه و جدولي تنظيم شد كه نشان ميداد هر آيه، در هر كتاب چند بار به كار رفته است. بدين ترتيب، اياتي كه بيشتر از همه در اين كتابها به كار رفته بودند، مشخص شدند و تعداد 48 آيه به منزله متداولترين آيههاي قرآني، از مهمترين متون عرفاني برگزيده شدند. در مرحله بعدي، نوع و برداشت عرفا از اين آيهها بررسي و درنهايت دستهبندي شد و به شرح زير در متن پاياننامه قرار گرفت. ابتدا ترجمه و تفسير هر يك از آيات، از متون تفسيري مختلف عربي و فارسي نقل شده و در خاتمه نظر شيخ ابوالفتوح رازي به منزله يك تفسير عرفاني شيعه آورده شده است تا خواننده بين تفسيرهاي عرفاني و عادي نيز بتواند مقايسهاي اجمالي انجام دهد. آنگاه، مطالب و شاهد مثالهاي مختلف از آثار عرفاني نقل شده و در نهايت، نظر عرفا درباره آن آيهها، بررسي و دستهبندي شد.
بررسي تناسب سورههاي مائده و انعام حميدي مقدم، هاله، كارشناسي ارشد علوم قرآن و حديث. دانشگاه آزاد اسلامي، واحد تهران، شمال، استاد راهنما: حجتي، سيدمحمدباقر، 1373.
در اين پاياننامه وجه نظم و ارتباط ميان آيات هر يك از دو سوره مائده و انعام و نيز تناسب آن دو سوره با يكديگر بررسي شده است. قدما وجوه ربط ميان آيات را در تنظير، مضاده، استطراد، حسن تخلص و حسن مطلع دانسته بودند؛ ولي متأخرين اهداف سوره، مقدمات و لوازم مقدمات را نيز افزودهاند.
بررسي جايگاه و منزلت انسان در قرآن و حديث پاكسرشت، حسين، كارشناسي ارشد علوم قرآن و حديث، دانشگاه آزاد اسلامي تهران، مركزي، استاد راهنما: حجتي، سيدمحمدباقر، 1377.
مباحث اين پاياننامه عبارتند از: انسان در لغات و اصطلاح قرآن و فلاسفه و عرفا، چگونگي خلقت انسان از ديدگاه قرآن و روايات، قرآن و فرضيه تكامل، سجده فرشتگان بر آدم، فضائل و كرامات انسان در قرآن و حديث، انسان و امانت الهي، قرآن و مسأله جبر و اختيار انسان، انسان و مقام خليفةاللهي.
بررسي شبهات شفاعت در آيات قرآن و تفاسير شيعه و اهل سنت باربريمحمد، صادق، كارشناسي ارشد علوم قرآن و حديث، دانشگاه آزاد اسلامي اراك، استاد راهنما: آشتياني، محمدرضا، 1373.
در اين پاياننامه نخست درباره اقسام شفاعت از شفاعتهاي واقعي و باطل، تكويني و هدايتي، مغفرتي و حسنه، دنيوي و اخروي سخن به ميان آمده و آيات نافي و مثبت شفاعت بررسي شده، سپس شبهات و ادله منكران شفاعت پاسخ گفته شده است.
بررسي شخصيت اميرالمؤمنين(ع) در آينه وحي سليمانفام، رسول، كارشناسي ارشد علوم قرآن و حديث، دانشگاه آزاد اسلامي اراك، استاد راهنما: دهقاني، عليمحمد، 1374.
در اين پايان نامه آياتي كه در شأن علي(ع) نازل شده است، معرفي و بررسي شدهاند؛ نظير آيه انذار، آيه شرح صدر، آيه خيرالبريه، آيه مباهله، آيه تطهير و آيه مودت.
بررسي شخصيت اهل بيت(ع) در قرآن نقيپورفر، وليالله، دكتري علوم قرآن و حديث، دانشگاه تهران، استاد راهنما: حجتي، سيدمحمدباقر، 1376.
در اين پاياننامه، آيات نازل شده در شأن اهلبيت(ع) در دو تفسير نورالثقلين و الدرالمنثور بررسي شدهاند. مباحث اين پژوهش عبارتند از: شأن قرآن و اهلبيت(ع)، راههاي شناخت اهلبيت(ع) چون مطالعه قرآن، روايات و سيره، توسل به اهل بيت(ع) و تدبر در احوال دستپرودگان آنها؛ بررسي شخصيت اهلبيت(ع) در سورههاي حمد، بقره، آل عمران، نساء، مائده، انعام، اعراف و توبه.
بررسي شواهد تشبيه در قرآن اسماعيلزاده، ابراهيم، كارشناسي ارشد زبان و ادبيات عرب، دانشگاه آزاد اسلامي تهران، مركزي، استاد راهنما: رنجبر، احمد، 1374.
مباحث اين پاياننامه عبارتند از: تعريف بلاغت، علم بيان و موقعيت تشبيه در آن، تعريف تشبيه و اركان آن، تقسيم تشبيه به اعتبار طرفين، به اعتبار وجه شبه و به اعتبار ادات تشبيه، شرح تشبيه مقلوب، تشبيه ضمني، اغراض تشبيه و بررسي شواهد تشبيه در قرآن از سوره بقره تا پايان قرآن.