اشاره

گرچه مذهب شيعى منحصر به «اماميه اثنى عشريه» نيست و شعب و فرق ديگرى مانند«زيديه» كه تنها به چهار امام عقيده دارند، و اسماعيليه كه «هفت امامى» هستند و بعضى ديگر وجود دارند، ولى بى‏شك معروفترين و مشهورترين آنها شيعيان دوازده امامى هستند كه قسمت مهمى از مسلمانان را در سراسر جهان تشكيل مى‏دهند. بعضى از كشورها مانند ايران و عراق و بحرين اكثريت قاطع دارند، و در بعضى ديگر گروه عظيمى را تشكيل مى‏دهند مانند غالب كشورهاى اسلامى .

شيعيان دوازده امامى مراكز علمى بزرگى دارند كه دهها هزار عالم و طالب علم در آن مشغول به تحقيق و تدريس و فرا گرفتن علوم اسلامى مى‏باشند.

دهها هزار كتاب از سوى علماى شيعه درباره عقائد اسلامى و فقه و اصول و تفسير و حديث و فلسفه و رجال و درايه و تاريخ اسلام تاليف و چاپ و منتشرشده است .

مرحوم محقق عاليقدر «شيخ آقا بزرگ تهرانى» در كتاب «الذريعه الى تصانيف الشيعه» كه اخيراً در 26 جلد به چاپ رسيد، نام دهها هزار كتاب از كتب علماى شيعه را با ذكر مولفين آنها و شرح كوتاهى درباره هر يك ذكر كرده، روشن مى‏سازد كه تا چه مقدار دانشمندان و علماى شيعه به علوم اسلامى خدمت كردند،و چگونه تصانيف بسيار گرانبهايى در همه فنون اسلامى و علوم بشرى از خود به يادگار گذاردند.

خوب است كسانى كه اين حقايق را باور ندارند از مراكز علمى تشيع در مناطق مختلف جهان ديدن كنند، طلاب و فضلاء و علماى آنها را كه در علوم مختلف اسلامى مهارت بسيار دارند از نزديك ببينند، و كتابخانه‏هاى آنها راكه مملو از كتب علمى اين دانشمندان، و همچنين كتب علمى دانشمندان اهل سنت است، مورد بررسى قرار دهند.

فقها و متكلمان و مفسران قرآن و نويسندگان زبردست و گويندگان و حافظان قرآن را كه بسيار فراوانند از نزديك ملاحظه كنند.

متاسفانه سانسور شديدى كه بر بسيارى از محافل خبرى اسلامى و همچنين غالب كتابخانه‏هاى معروف كشورهاى اسلامى حاكم است، تا كنون اجازه نداده است كه محققان بى طرف اهل سنت پيروان مكتب اهل بيت (ع) و علماء و آثار علمى آنها را به روشنى بشناسند.

در اينجا كتابخانه‏ها مملو از كتابهاى علماى اهل سنت در كناركتابهاى علماى شيعه است و هيچ كس هم خطرى از نظر مذهب خود احساس نمى‏كند، ولى كتابخانه‏هاى برادران اهل سنت غالبا شكل ديگرى دارد و از دهها هزار اثر معروف علمى شيعه در آنجا چيزى ديده نمى‏شود، يا فقط مقدار كمى وجود دارد!

به هر حال اميدواريم روزى فرا برسد كه محققان با بى نظرى كامل آنچه را كه در بالا گفته شد مورد دقت و بررسى قرار دهند و جمعيت شيعه اماميه را آن چنان كه هستند - نه آن چنان كه دشمنانشان مى‏گويند يا از بلندگوهاى استعمار به گوش مى‏رسد - بشناسند، و به يقين آن روز شاهد بر خوردهاى تازه‏اى درجهان اسلام با پيروان اين مكتب خواهيم بود، و دنياى اسلام از تفاهم و انسجام بهترى برخوردار خواهد شد.

از اصل سخن دور نشويم، در آيات قرآن، اشاراتى به ائمه معصومين اهل بيت (ع) ديده مى‏شود و با كمك رواياتى كه در منابع معروف اسلامى در تفسير اين آيات وارد شده، اين اشارات روشنتر و آشكارتر مى‏گردد.

اين آيات متعدد است ودر ذيل تنها به قسمتى از آن اشاره مى‏كنيم: بخشى از اين آيات در آغاز بحث از ولايت و امامت على (ع) گذشت، از جمله :

1- آيه انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت (احزاب - 33) به شهادت محتوايش، و همچنين رواياتى كه در شرح و تفسير آن از پيامبر اكرم (ص) در منابع معروف اسلامى آمده است، مفهومش عام است يعنى علاوه بر على (ع) ساير ائمه معصومين، مخصوصا امام حسن و امام حسين (ع) راكه به نام آنها در اين روايات تصريح شده است شامل مى‏شود.

2- آيه قل لا اسئلكم عليه اجرا الا المودة فى القربى (شورى - 23) نيز اشاره اجمالى به همه امامان معصوم دارد و در روايات متعددى كه از سعيد بن جبير و ابن عباس از پيغمبر اكرم (ص) نقل شده است تصريح شده كه منظور از «قربى» در اين آيه، على (ع) و فاطمه (س) و فرزندان آنها است، و در بعضى تصريح به نام امام حسن (ع) و امام حسين (ع) نيزشده است .

براى توضيح بيشتر به «شواهد التنزيل» و ساير منابعى كه هنگام شرح اين آيه ذكر كرديم، مراجعه فرمائيد.(539)

3- آيه اطيعوالله و اطيعوا الرسول و اولى الامر منكم (نساء 59) نيز همين گونه است، زيرا اين آيه مفهوم عامى دارد كه هر زمانى را شامل مى‏شود، بنابراين در هر عصر و زمانى بايد مصداقى از «اولوالامر» باشد، فردى معصوم و پاك از گناه (چرا كه اطاعت مطلق و بى قيد و شرط جز در مورد معصومان مشروع نيست).

اضافه بر اين در بعضى از روايات معروفى كه در منابع اهل سنت آمده تصريح به نام امام حسن و حسين (ع) شده است .

4- آيه كونوا مع الصادقين (توبه - 119) نيز چنانكه قبلا شرح داديم، مفهوم عامى دارد كه هر عصر وزمان را شامل مى‏شود، و دليل بر اين است كه در هر عصر و زمانى صادق معصومى وجود دارد (زيرا دستور به همراهى و تبعيت مطلق و بى قيد و شرط، جز در مورد معصومين مفهومى ندارد) به علاوه بعضى از روايات كه در شرح اين آيه وارد شده است، صادقين را به محمد و اهل بيت محمد (ص) تفسير كرده است.(540)

و از آنجا كه اين آيات و روايات مربوط به آن، در آغاز اين مباحث به طور مشروح آمده است از تكرار آنها خوددارى مى‏كنيم و به سراغ آيات فضيلت مى‏رويم .

بار ديگر تاكيد مى‏كنيم كه آيات فضيلت به عنوان آياتى كه دلالت مستقيم بر امامت و ولايت امامان اهل بيت (ع) داشته باشد، مطرح نمى‏شود، بلكه هدف آن است كه روشن شود هر يك از آنها برترين افراد عصر خودبوده‏اند، و چون در هر عصر و زمانى طبق آيات گذشته بايد اولوالامر و امام معصوم باشد، آنها مصداق اين معنى بوده‏اند :


539- در شواهد التنزيل، شش روايت به طرق مختلف در اين زمينه آورده است (ج 2، ص 130 تا 134).
540- شواهد التنزيل، ج 1، ص 262.

پيام قرآن ،جلدنهم ،آية الله مكارم شيرازى با همكارىجمعىازفضلاء‏