در آيه 4 سوره تحريم، مىخوانيم كه خداوند بعضى از همسران پيامبر (ص) راكه تخلفى كرده بودند مخاطب ساخته مىگويد: و ان تظاهرا عليه فان الله هو مولاه و جبريل و صالح المومنين و الملائكة بعد ذالك ظهير:
«اگر بر ضد او دست به دست هم دهيد (كارى از پيش نخواهيد برد) زيرا خداوند و جبريل (فرشته بزرگ الهى) و صالح مومنان مولى و ياور او هستند و فرشتگان بعد از آنها پشتيبان اويند».
«صالح المومنين» همه افراد با ايمان شايسته و صالح و درستكار را شامل مىشود كه يار و ياور پيامبرند، نه تنها اصحاب و ياران صالحى كه در عصر او بودند بلكه از يك نظر مومنان صالح قرون و اعصار ديگر را نيز در بر مىگيرد، كه هر كدام به نوعى به يارى اسلام و پيامبر (ص) و مكتبش بر مىخيزند.
ولى مهم اينجا است كه روايات متعددى «صالح المومنين» به على (ع) تفسير شده است و نشان مىدهد كه او برترين و كاملترين مصداق اين آيه است و با توجه به اينكه در كنار جبرئيل قرار گرفته، عظمت مقام او و اهميت اين فضيلت به خوبى آشكار مىشود.
آرى بعد از خداوند و جبرئيل امين، برترين يار و ياور پيامبر اسلام (ص) در تمام طول عمر، على (ع) بود. بنابراين چه كسى جز او مىتواند شايسته خلافت و جانشينى او باشد؟ آيا اين روايات دليل بر اين نيست كه او افضل امت و برترين خلق بعد از پيغمبر اكرم (ص) بوده است .
اكنون به سراغ اسناد اين روايات مىرويم و قسمتى از آن را كه عموما از منابع اهل سنت گرفته شده است ياد آور مىشويم :
«حاكم حسكانى حنفى» در ذيل اين آيه هيجده حديث! از طرق مختلف نقل مىكند كه منظور از «صالح المومنين» (ع) «على بن ابيطالب» است، از جمله: از «اسماءبنت عميس» نقل مىكند كه از پيامبر اسلام (ص) شنيدم مىفرمود: صالح المومنين على بن ابيطالب «صالح المؤمنين على بن ابيطالب است».(352)
و در همان كتاب از «ابن عباس» نقل شده كه رسول خدا (ص) درباره على بن ابيطالب (ع) فرمود: هو صالح المؤمنين «او است صالح المومنين».(353)
و نيز از «عمار ياسر» نقل مىكند كه از على (ع) شنيدم مىفرمود: پيغمبر اكرم (ص) مرا فرا خواند و فرمود: الا ابشرك: قلت بلى يا رسول الله! و ما زلت مبشرا بالخير !
قال قد انزل الله فيك قرآنا، قلت و ما هو يا رسول الله؟ قال قرنت بجبرئيل ثم قرء«و جبرئيل و صالح المومنين...:«فرمود: آيإ؛**ّّ تو را بشارت بدهم؟ عرض كردم آرى اى رسول خدا تو هميشه بشارت دهنده به خير بودى، فرمود: خداوند درباره تو آيهاى نازل كرده، عرض كردم كدام آيه؟ فرمود: تو قرين و همرديف جبرئيل شدهاى (خداوند تو را قرين او ساخته) سپس فرمود: وجبرئيل و صالح امومنين».(354)
در حديث ديگرى نيز همين معنى را از «حذيفه» نقل مىكند:
و در حديثى از «ابن سيرين» و در حديثى از «شخص على بن ابى طالب» نقل مىكند كه پيامبر (ص) چنين سخنى را فرمود كه صالح المومنين، على بن ابى طالب است.(355)
بسيارى از مفسران نيز اين حديث را در تفسير خود نقل كردهاند، از جمله سيوطى در «الدرالمنثور» در ذيل آيه شريفه از«ابن عباس» و «اسماءبنت عميس».
و «برسويى» در تفسير «روح البيان» بعد از نقل اقوال در ذيل اين آيه، از جمله قول مجاهد كه منظور از صالح المومنين، على (ع) است مىگويد: يويده قوله عليه السلام يا على انت منى بمنزلة هارون من موسى:«تاييد اين سخن حديث ديگرى از پيامبر (ص) است كه فرمود: اى على تو نسبت به من همچون هارون نسبت به موسى (ع) هستى» سپس ايات متعددى را نقل مىكند كه خداوند واژه صالحين را در قرآن مجيد بر پيامبران بزرگ اطلاق فرموده، و نتيجه مىگيرد هنگامى كه على (ع) به منزله پيامبر خدا «هارون» باشد، شايسته عنوان صالحين است.(356)
به علاوه اين حديث از گروه ديگرى مانند «عسقلانى» در «فتح البارى»، «ابن حجر» در «صواعق»، «علاءالدين متقى» در «كنزالعمال» نقل شده است .
كوتاه سخن اينكه: اين فضيلتى است بزرگ و كم نظير كه خداوند صالح المومنين را همرديف جبرئيل قرار داده و مصداق اتم واكمل آن طبق روايات بالا، على (ع) بود.
آرى او در تمام دوران حيات پيامبر (ص) دوش به دوش او در تمام صحنههاى زندگى بود، و همه جا يار و ياورش محسوب مىشد، و از همه كس براى جانشينى او شايستهتر است .