9- آيه حكمت

در آيه 269 سوره بقره مى‏خوانيم: يؤتى الحكمة من يشاء و من يؤت الحكمة فقد اوتى خيرا كثيرا:

«خداوند دانش را به هر كس بخواهد (وشايسته باشد) مى‏دهد و هر كس كه دانشى به او داده شد، خير فراوانى داده شده است».

حاكم حسكانى در «شواهد التنزيل» از «ربيع بن خيثم» نقل مى‏كندكه :

نام على (ع) را نزد او بردند، گفت: لم ارهم يجدون عليه فى حكمه والله تعالى يقول من يؤت الحكمة فقد اوتى خيرإ؛ّّ كثيرا: «نديدم كسى از مردم بتواند ايرادى بر حكم و داورى آن حضرت بگيرد و خداوند متعال مى‏گويد كسى كه دانشى به او داده شده است خير فراوانى به او داده شده است».(306)

در همان كتاب چند حديث ديگر به همين معنى يا نزديك به آن نقل شده است .

در ضمن از ابن عباس نيز نقل مى‏كند كه پيامبر اكرم (ص) فرمود: من اراد ان ينظر الى ابراهيم فى حكمه والى نوح فى حكمته والى يوسف فى اجتماعه فلينظر الى على بن ابى طالب:«كسى كه مى‏خواهد به ابراهيم در حلمش، وبه نوح در حكمتش، و به يوسف در مردم داريش بنگرد، نگاه به على بن ابى طالب (ع) كند».(307)

و در جاى ديگر از «ابى حمراء» نقل مى‏كند كه: ما نزد پيغمبر (ص) بوديم، على (ع) به سوى ما آمد، رسول خدا (ص) فرمود: من سره ان ينظر الى آدم فى علمه و نوح فى فهمه و ابراهيم فى خلته فلينظر الى على بن ابيطالب :

«كسى كه خوشنود مى‏شود كه به آدم (ع) در علمش نگاه كند، و به نوح (ع) در فهمش، و به ابراهيم در مقام خليل اللهيش پس نگاه به على بن ابى طالب كند (كه همه اين صفات در او جمع است).(308)

و نيز از (عبدالله بن عباس) نقل مى‏كند كه نزد رسول خدا(ص) بودم، درباره على (ع) از او سوال شد فرمود: قسمت الحكمة عشرة اجزاء فاعطى على تسعة اجزاء و اعطى الناس جزء و احدا:

«دانش و حكمت به ده قسمت تقسيم شده، نه قسمت آن به على (ع) داده شده ويك قسمت آن هم به همه مردم».(309)

اين تعبيرات به خوبى نشان مى‏دهد كه در امت اسلامى بعد از پيامبر اكرم (ص) كسى در علم و دانش و حكمت، به پاى على (ع) نمى‏رسد و از آنجا كه مهمترين ركن امامت، علم و حكمت است، لايقترين فرد براى امامت و خلافت بعد از پيامبر گرامى اسلام (ص) او بوده است .

در صحيح «ترمذى» نيز آمده است كه پيامبر اكرم (ص) فرمود: انا دار الحكمة و على بابها:«من خانه دانشم و على (ع) در آن خانه است».(310)

مسلم است كه هر كس بخواهد وارد خانه‏اى شود بايد از در وارد گردد، همان گونه كه قرآن مجيد نيز دستور داده است: و آتوا البوت من ابوابها(بقره - 189) بنابراين هر كس مى‏خواهد به خزائن علم و دانش پيامبر اسلام (ص) راه يابد، بايد از على (ع) آغاز كند، و كليد اين گنجينه را از او بطلبد.


306- شواهد التزيل، ج 1، ص 107، حديث 150.
307- همان مدرك،ج 1، ص 106، حديث 147.
308- شواهد التزيل، ج 1، ص 79 حديث 116.
309- همان مدرك، ص 105، حديث 146.
310- صحيح ترمذى، ج 5، ص 637 (كتاب المناقب - باب مناقب على بن ابيطالب، حديث 3723).

پيام قرآن ،جلدنهم ،آية الله مكارم شيرازى با همكارىجمعىازفضلاء‏