انقراض خوارج
اين جمعيت در اواخر دهه چهارم قرن اول هجرى در اثر يك
اشتباهكارى خطرناك به وجود آمدند و بيش از يك قرن و نيم نپائيدند . در اثر تهورها و
بى باكيهاى جنون آميز مورد تعقيب خلفا قرار گرفتند و خود و مذهبشان را به نابودى و
اضمحلال كشاندند و در اوائل تأسيس دولت عباسى يكسره منقرض گشتند . منطق خشك و بى
روح آ نها و خشكى و خشونت رفتار آنها , مباينت روش
آنها با زندگى , و بالاخره تهور آنها كه ( تقيه) را حتى به مفهوم صحيح و منطقى آن كنار گذاشته بودند آنها
را نابود ساخت . مكتب خوارج مكتبى نبود كه بتواند واقعا باقى بماند , ولى اين مكتب
اثر خود را باقى گذاشت . افكار و عقائد خارجيگرى در ساير فرق اسلامى نفوذ كرد و هم
اكنون نهروانى هاى فراوان وجود
دارند و مانند عصر و عهد على خطرناكترين دشمن داخلى اسلام همينها هستند , همچنانكه
معاويه ها و عمر و عاص ها نيز همواره وجود داشته و وجود دارند
و از وجود نهروانى ها كه دشمن آنها
شمرده مى شوند به موقع استفاده مى كنند .