مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران
پايگاههاي اطلاعاتي
مقدمه اصطلاحنامه فيزيك
ارسال نظرات و اصلاحات
در عرصة مديريت اطلاعات، اصطلاحنامه ابزاري ضروري جهت ذخيرهسازي، ساماندهي و بازيابي اطلاعات است. هرچند امروزه كاربردهاي گسترده رايانه دسترسي به اطلاعات موردنياز هر كاربر را بسيار آسان تر از گذشته كرده است ولي اين امر از اهميت و جايگاه اصطلاحنامه در جستجوي اطلاعات نكاسته است.
نياز به اصطلاحنامه ناشي از مشكلات ذاتي جستجو و نمايهسازي زبان طبيعي است، نويسندگان مقالات، نمايهسازان و كاربران مفاهيم يكسان را با واژههاي مختلف تعريف ميكنند و كاربران هنگام جستجوي اطلاعات ممكن است مفهومي را به كار برند كه عيناً در مدرك موردنظر ذكر نشده باشد.
اصطلاحنامه كه از نظر كاركرد، وسيلهاي براي كنترل واژهها و برگرداندن زبان طبيعي مدارك به زبان كنترل شده، ميباشد، به اين مشكلات با ايجاد روابط معنايي، ردهاي و سلسله مراتبي فائق آمده است.
تا پيش از تدوين اين مجموعه، هيچ اصطلاحنامهاي به زبان فارسي در حوزه فيزيك تهيه نشده بود و همين امر انگيزهاي شد كه با وجود امكانات محدود، اولين اصطلاحنامه فيزيك به زبان فارسي را ارائه دهيم.
در اولين اقدام اصطلاحنامه INSPEC انتخاب شد. بخش اصلي اين اصطلاحنامه شامل اصطلاحات طبقهبندي شده فيزيك ميباشد و سه بخش ديگر آن دربردارنده اصطلاحات طبقهبندي شده در حوزه مهندسي برق و الكترونيك، رايانه و فناوري اطلاعات ميباشد كه در تدوين اصطلاحنامه فارسي تنها اصطلاحات مربوط به حوزه فيزيك انتخاب گرديده است.
1- خريداري اطلاعات الكترونيكي اصطلاحنامه INSPEC (ويرايش 2001)
2- شناسايي و تهيه فرهنگها، واژهنامهها و منابع مورد نياز
3- استخراج ترجمهها و معادلهاي فارسي هر مدخل از منابع تهيه شده.
4- انتخاب واژههاي مرجح
5- ورود اطلاعات اصطلاحنامه به نرمافزار قاموس
6- هماهنگسازي معادلها و ويرايش نهايي
در بين مراحل تهيه اصطلاحنامه كه به اختصار ذكر گرديد، واژهگزيني توان و زمان زيادي را به خود اختصاص داد، كه با اولويت قرار دادن واژههاي مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسي و واژهنامههاي مركز نشر دانشگاهي انجام گرفته است.
روابط بين مدخلهاي واژگاني توسط نرمافزار «قاموس» و براساس روابط موجود در اصطلاحنامهء INSPEC ايجاد شده است. استخراج ساختار درختي، تهيه نمايه گردان و فهرست الفبايي انگليسي نيز توسط اين نرمافزار انجام گرفته است.
با وجود تمام تلاشهايي كه براي تهيهء اصطلاحنامهء فيزيك صورت گرفته است، اين اصطلاحنامه نقايصي دارد كه خود بر بسياري از آنها واقفيم و اميد آن داريم متخصصين و صاحبنظران اين تلاش را گامي در خدمت به جامعهء علمي دانسته و با ارائه نظرات و پيشنهادات ما را در بهينهسازي اين مجموعه ياري دهند.
1. آريا، ناصر. فرهنگ اصطلاحات كامپيوتر و شبكههاي كامپيوتري. سازمان حسابرسي، 1372.
2. آريانپوركاشاني، عباس. فرهنگ كامل انگليسي فارسي. تهران: مؤسسه انتشارات اميركبير، 1369.
3. آريانپوركاشاني، عباس؛ آريانپوركاشاني، منوچهر. فرهنگ دانشگاهي انگليسي فارسي. مؤسسه انتشارات اميركبير، 1368.
4. آيتالهزادهشيرازي، محمدرضا. فرهنگ تشريحي اصطلاحات شبكههاي كامپيوتري. كانون نشر علوم، 1374.
5. ارگاني، عبدالله. فرهنگ اصطلاحات الكترونيك كاربردي. تهران: چاپ و نشر بنياد، 1369.
6. اميني، سيدمحمد. واژگان فيزيك. تهران: مركز نشر دانشگاهي، ويرايش دوم، 1370.
7. بهشتي، ملوكالسادات. اصطلاحنامه (نما): نظام مبادله اطلاعاتي علمي فني. تهران: مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران، 1375.
8. بهشتي، ملوكالسادات. اصطلاحنامه فني و مهندسي. مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران،1382
9. پارساي، كيومرث. فرهنگ كاربردي كامپيوتر. انتشارات آقابيگ، 1374.
10. پرهامي، سالم. فرهنگ مصور فني الكتريسيته، الكترونيك، كامپيوتر. دهخدا، 1352.
11. حسنوي، رضا. فرهنگ اصطلاحات كامپيوتري. نشر رايزن، 1371.
12. حسينيالست، حسن. واژهنامه مخابرات و ارتباطات راه دور. تهران: مركز اسناد و مدارك علمي، 1364.
13. ساعتچي، محمد. فرهنگ دانشگاهي يادواره. تهران يادواره، 1371.
14. سماوي، مجيد. فرهنگ تشريحي اصطلاحات كامپيوتري ميكروسافت. كانون نشر علوم، 1375.
15. سيپل، چارلز. فرهنگ كامپيوتر. ترجمه مينو ميرزاصادقي. هيرمند، 1368.
16. طباطبايي؛محمد.واژه نامه ي نجوم و احكام نجوم.فرهنگان؛1370
17. فرهنگستان زبان و ادب فارسي. مصوبات فرهنگستان زبان و ادب فارسي. گروه واژهگزيني، 1380.
18. گلستانيدارياني، نادر. واژهنامه تخصصي مهندسي برق و الكترونيك. جهاد دانشگاهي، 1370.
19. گودكه، ورنر. فرهنگ نوين الكترونيك. ترجمه شكري هراتي. كرج: جعفري، 1370.
20. مجيدزاده، بهنام. فرهنگ لغات برق، الكترونيك و الكتروتكنيك. انتشارات كتابسرا، 1364.
21. محمديفر، محمدرضا. واژهنامه جامع مهندسي برق. انتشارات سروش، 1375.
22. محمديفر، محمودرضا. واژهنامه كامپيوتر. فرهنگ معاصر، 1373.
23. مركز نشر دانشگاهي و پژوهشكده هواشناسي. واژهنامه ژئوفيزيك و هواشناسي. تهران: مركز نشر دانشگاهي، ويرايش دوم، 1377.
24. مركز نشر دانشگاهي. واژهنامه شيمي. تهران: مركز نشر دانشگاهي، 1379.
25. مركز نشر دانشگاهي. واژهنامه فيزيك. تهران: مركز نشر دانشگاهي، ويرايش دوم، 1377.
26. مركز نشر دانشگاهي، شاخه واژهگزيني الكترونيك، گروه فيزيك. واژهنامه الكترونيك. تهران: مركز نشر دانشگاهي، 1370.
27. مظاهريكلهرودي، اصغر. فرهنگ جامع و كامل الكترونيك-برق-ارتباطات. تهران: شركت كتاب براي همه، 1363.
28. وحيد، سعيد. فرهنگ واژگان شبكه. مركز تحقيقات فيزيك نظري و رياضيات، 1374.
29. ولوي، ميرحسن. فرهنگ اختصارات كامپيوتري. تهران: انتشارات مهر، 1372.