بايستگى به كارگيرى فن آورى اطلاعات و ارتباطات براى پيش برد علوم اسلامى، توجه بيش از پيش دانشمندان اسلامى را به ابزارهاى اساسى انتقال اطلاعات يعنى اصطلاحنامهنگارى، نمايه، چكيدهنويسى و...معطوف نموده است.
چكيده نويسى زاييده عصر اطلاعات، عضو مهم خانواده اطلاعرسانى و ابزارى اساسى براى توسعهى فرهنگى و گسترش تحقيقات و پژوهشهاى نوين است.
هر نوع پيش رفت در گرو گردآورى توانايىها و امكانات موجود و سپس سامان دهى آنها در مسير مورد نظر است رسالت چكيده نيز تسريع در جمعآورى تجربهها و آگاهى پيشين و فشردهسازى آنها براى عرضهى مناسب به پژوهشگران به منظور كمك رسانى به آنان در برنامه ريزىهاى آموزشى و پژوهشى است.
تعريف چكيده:
«چكيده» برگردان فارسى واژهى «Abstract» و به معناى «فشرده و عصاره» است.
در علم «كتابدارى و اطلاعرسانى» از «چكيده» تعريفهايى شده كه هر يك ناظر به خصوصيتى از آن است.
1- چكيدهى يك نوشته، خلاصهاى است كه از آن نوشته تهيه مىشود و شامل فشردهى تمام مطالب آن يا فشردهى قسمتهاى ويژه از آن يا فهرستى از محتواى آن نوشته و گاهى شامل فهرست اصطلاحها و لغتهاى كليدى آن است.
2 - چكيده خلاصهاى است دقيق و صحيح از يك نوشته كه ممكن است شامل فشرده تمام مطالب مهم يا فشرده قسمتهاى ويژه يا فهرستى از محتواى آن نوشته باشد.
3 - چكيده ارايه مختصر شده صحيح و واضح از محتواى يك مدرك است.
4 - چكيده يك مدرك بايد اطلاعات اساسى مدرك را به صورت مختصر شده و تا آن جايى كه فضاى مجاز چكيده اجازه مىدهد، ارايه كند.
5 - چكيده يك مدرك عبارت است از بيان مختصر و صحيح محتواى مدرك كه با سبكى بر گرفته از سبك اصل مدرك نگاشته شده باشد.
6 - فشرده صحيح يك مطلب بدون هيچ گونه تفسير اضافى يا انتقادى بر آن.
7 - شناخت محتواى يك مقاله يا يك مطلب و معرفى اين محتوا با حداقل كلمات و عبارات ممكن.
8 - چكيده خلاصه كوتاهى از يك كتاب، جزوه يا مقاله است كه نكات اصلى آن را ذكر مىنمايد.
چكيده نويسى: «Abstracting»
چكيده نويسى فرآيند پردازش چكيده است و در بردارندهى مراحل تهيهى خلاصهاى زبده و كوتاه از يك متن (كتاب، مقاله، جزوه، گزارش، فيلم، سى دى و ...) است كه شامل نكات اساسى آن باشد.
نگارش چكيده روشن مىسازد كه چرا يك پژوهش انجام شده يا مقالهاى نوشته شده است؛ از چه راهى و به چه نتايجى رسيده است.
چكيده نامه «Abstract Bulletin»
چكيده نامه مجموعهاى است كه در برگيرندهى چكيدهى مطالب اساسى كتابها، جزوهها، نشريات و ... است.
چكيده نامهها جزء «منابع تحقيقاتى دست دوم» قرار دارند؛ زيرا چكيده يك متن نمىتواند همه اطلاعات مورد لزوم را در اختيار استفاده كننده قرار دهد و تنها راهنماى پژوهندگان به متن است.
تاريخچه چكيده نويسى:
چكيده نويسى قدمتى بس ديرينه دارد. اسنادى به خط ميخى در بين النهرين بدست آمده است كه به هزارهى دوم قبل از ميلاد مسيح بر مىگردند و نوشتههايى چكيده گونه در ميان آنها وجود داشته است.
آثار به دست آمده حكايت دارند چكيده نويسى در يونان و روم متداول بوده است. دانشمندانى كه در كتابخانهى بزرگ اسكندر مطالعه و تحقيق مىكردند، دريافته بودند كه مطالعه و مراجعه به تعداد زيادى مدرك آن هم به صورت طومارهاى پاپيروسى، كارى بس دشوار است و براى سهولت دست يابى، آنها را چكيده مىكردند.
دولت مردان نيز در ادوار متفاوت از چكيده استفاده بردهاند. در سابق گزارشهاى مفصلى كه دربارهى رويدادهاى داخلى و خارجى براى پادشاهان ارسال مىشد، نخست توسط منشىهاى دربار خوانده مىشد و سپس فشردهاى از آنها براى پادشاهان و ديگر رجال مملكتى فرستاده يا خوانده مىشد.
در حال حاضر اين فرآيند براى روساى جمهور، نخست وزيران، وزيران و ديگر كارگزاران اتفاق مىافتد. به مرور، چكيده از يك وسيله اختصاصى اطلاع رسانى به يك سيستم فراگير اشاعهى اطلاعات تبديل شد.
نخستين نشريهى ادوارى چكيده در سال «1665» ميلادى در پاريش منتشر شد كه هنوز هم منتشر مىشود. در طليعهى قرن هجدهم ميلادى مجلات چكيده در آلمان به تدريج پديدار شدند؛ در انگلستان نيز اولين چكيده نامه در نيمهى قرن هجدهم به چاپ رسيد و در همين ايام مجلات چكيده جديد در فرانسه انتشار يافت.
قرن نوزدهم، قرن گسترش مجلات علمى بود كه در سطحى فراملى منتشر مىشدند.
در قرن بيستم اين روند شتاب بيشترى پيدا كرد چكيده نامههاى تخصصى و نمايههاى زيادى پديد آمد
سابقهى چكيده در ايران را مىتوان در تلخيص گزارشها براى پادشاهان و اميران پى گرفت.
بدنبال آشنايى ايرانيان با فرهنگ غرب و رونق چاپ و نشر و نيز انتشار جرايد و نشريات به تدريج گونههايى از چكيده ارايه گرديد. در سال «1337» شمسى با ظهور مجلات تخصصى اطلاع رسانى مانند «راه نماى كتاب» چكيدهنويسى در ايران جان تازهاى گرفت.
نخستين مجله چكيده در ايران سال «1348» در زمينهى علوم و علوم اجتماعى توسط مركز اسناد و مدارك علمى به چاپ رسيد و تا سال «1350» مدام منتشر شد. در سال «1353» دوره جديد مجله «چكيده» پس از سه سال وقفه منتشر شد. اين نشريه در دو بخش «علوم» و «علوم اجتماعى» جداگانه انتشار يافت. نشر مجلهى چكيدهى مقالههاى نشريات ايران در موضوع «علوم» تا سال «1356» و مجله چكيده در زمينهى «علوم اجتماعى» تا «1358» ادامه يافت.
از آن پس تا اواخر دههى شصت دوران رخوت و ركود چكيدهنويسى در ايران بود.
ولى دههى هفتاد آغاز رشد و توسعه چكيدهنويسى در ايران است كه روند پرشتاب آن تا كنون ادامه دارد.
هم اكنون چكيده نامههاى مختلف در موضوعات متفاوت منتشر مىشود همانند: «فصلنامه چكيده تازههاى تحقيق در دانشگاهها و مراكز تحقيقاتى ايران» با مديريت مركز اسناد و مدارك علمى وابسته به وزارت تحقيقات و فنآورى؛ و نيز چكيدههايى كه از سوى كتابخانه ملى ايران براى جامعه كتاب داران منتشر مىشود؛
هم چنين چكيدههايى كه از سوى «خانه كتاب» تهيه مىشوند، و فصل نامه كتابهاى اسلامى وابسته با پايگاه اطلاع رسانى سراسرى اسلامى (پارسا) و ... .
فوايد و اهداف چكيده نويسى:
چكيدهها براى كسانى تهيه مىشوند كه از سطح خاصى از آگاهى، آموزش و تجربه برخودار بوده و با موضوع مقاله يا پژوهش آشنايى دارند.
هدف از چكيدهنويسى راهنمايى اين گونه محققان و صرفهجويى در وقت آنان در زمينهى گردآورى و انتخاب اطلاعات و نيز كمك به آنان در تحقيقات و تصميمگيرىها است.
نقش چكيدهها در سرعت انتخاب مدرك مورد نياز از ميان انبوه اطلاعات، جمع آورى اطلاعات و كمك به پرهيز از دوباره كارى و اجتناب از تاخير در پيش رفت كار آموزش و پژوهش و كاهش هزينهها بسيار مهم و حياتى است.
هر فرد اگر فشرده سازى اسناد، مدارك و نوشتههاى خود و بايگانى آنها را فراگيرد مىتواند از اندوختههاى پيشين خود به سهولت و به بهترين گونه استفاده كند. كسانى كه با اين فن آشنا نيستند گذشتهى علمى و ذخاير فرهنگى را كه هزينه برى گزافى براى آنها داشته به هدر دادهاند يا دست كم بهرهورى بهينهاى از آنها ندارند.
روشن است كه چكيدهها محقق را از رجوع به اصل مدرك بى نياز نمىسازند بلكه در تصميمگيرى براى رجوع كردن يا نكردن به مدرك وى را يارى مىدهند.
فوايد كلان چكيده در ابعاد فرهنگى و اقتصادى قابل كارشناسى و برنامهريزى است. فرهنگ پويا و خلاق ناگزير از چكيده است چون چكيده تاثير مستقيم و غير مستقيم در اجتناب از پژوهشهاى تكرارى و پرداختن به موضوعات جديد و مفيد دارد، بر آيند كلى اين امر به پويايى فرهنگى منجر خواهد شد.
از ديگر امتيازات چكيدهها آن است كه چكيدهها را سريعتر از اصل مدرك مىتوان نمايه سازى كرد، زيرا حجم اطلاعات آنها به مراتب كمتر از حجم اطلاعات مدرك است و افزون بر آن از چكيدهها مىتوان براى تهيه كتابشناسىها استفاده كرد؛ زيرا استخراج اطلاعات از چكيدهها به مراتب آسانتر از اصل مقالات است.
روش چكيده نويسى:
چكيده نويسى به معناى تشخيص جوهرهى يك متن و ارايهى آن به صورت مختصر همراه با صحت و وضوح كافى، در چند مرحله انجام مىگيرد.
بنابه تجربه و مهارت چكيدهنويس مىتوان برخى از اين مراحل را درهم ادغام و يا هم زمان انجام داد.
مرحله اول - آشنايى كامل با مدرك
در قدم اول براى چكيدهنويسى، لازم است چكيدهنويسى با دقت و در صورت لزوم بيش از يك بار متن يا نوشته مورد نظر را بخواند تا از هدف نويسنده و نتيجهگيرىهاى او مطلع شود. يك چكيده نويس كار آزموده ممكن است همهى متن را كلمه به كلمه نخواند، بلكه يك نگاه اجمالى به بخشهاى مهم براى او كفايت كند.
مرحله دوم - تفكيك مطالب اصلى و لازم از غير آنها
هنگام مطالعه مىبايست مطالب اصلى و لازم از فرعى وزايد مشخص شود و محورهاى اصلى بحث، ساختار و چارچوب آن استخراج شود.
الف: محورها و مطالب اصلى عبارتاند از:
1 - عنوان مقاله يا پژوهش؛
2 - موضوع مقاله يا پژوهش - اولين جملهى چكيده بايد اصل موضوع مقاله را بيان كند-؛
3 - ضرورت پرداختن به مسئله؛
4 - اهداف مقاله؛
5 - روشها؛
6 - نتايج، يافتهها و دست آوردها؛
7 - نظريههاى جديد و نو آورىها مانند اصطلاحات تازه، تئورىها و پيش فرضهاى جديد؛
8 - تاكيدات، الويتها، نظم و چينش نويسنده؛
9 - كاربردها؛
10 - تعيين اصطلاحات و واژههاى كليدى براى انضمام به چكيده؛
{P - براى تشخيص درست واژههاى كليدى؛ از اصطلاح نامهها، به خصوص اصطلاح نامههاى تخصصى علوم اسلامى بايد كمك گرفت. P}
11 - ارقام و آمار مهم.
ب - مطالب فرعى، حاشيهاى و غير مهم عبارتاند از:
1 - مقدمهها و زمينه چينىهاى ورود به بحث اصلى؛
2 - شرح و توصيفهاى روشن كنندهى مساله اصلى؛
3 - تاريخچهى بحث؛
4 - نقل تفصيلى اقوال؛
5 - آوردن نمونههاى تاريخى و شاهد مثالها؛
6 - استدلال؛
7 - درج مطالب حاشيهاى و بى ارتباط با موضوع؛
8 - آوردن مطالب روشن و بديهى و در سطح اطلاعات عمومى چون فرآيندها، نتايج و قضاياى روشن و بديهى؛
9 - مطالب تكرارى؛
10 - عبارات و جملات مترادف و هم مضمون؛
11 - جملات معترضه و اشارات تفسيرى كه آوردن آنها ملال آور است.
مرحله سوم - يادداشت بردارى
در اين مرحله مطالب و مواد غير اصلى قلم گرفته مىشود و مطالب اصلى و مهم مدارك استخراج مىشوند. اين مرحله هم چون مرحله قبل مىتواند هم زمان با مرحله اول انجام گيرد.
در اين مرحله تا آن جا كه ممكن است بايد مطالب متن اصلى آورده شود، نه دربارهى آنها مطلبى نوشته شود.
مرحله چهارم - تهيهى پيش نويس چكيده
تهيهى پيش نويس خام چكيده با استفاده از يادداشتهاى نوشته شده، چهارمين مرحله از فرآيند چكيدهنويسى است. در اين مرحله لازم است از انتقال كلمات زايد و عبارات طولانى از مدارك به چكيده خود دارى شود.
مرحله پنجم - كنترل، ويرايش و اصلاح پيشنويس
در اين بخش ضرورى است كه چكيدهى پيشنويس از نظر نقطهگذارى، املاى درست كلمات، ضبط صحيح مطالب، حذف مطالب غير اصلى، رعايت اختصار كنترل شود و پس از آن ويرايشنهايى و آخرين اصلاحات انجام گيرد.
مرحله ششم - نگارش چكيده
در اين مرحله آخرين گام در تهيه چكيده برداشته مىشود و چكيده با تنظيمى مناسب نوشته مىشود. و اين تنظيم نهايى است كه ملاك حروف نگارى و اصلاحات نشر و چاپ قرار مىگيرد. و سوابق مراحل قبل تا پايان چاپ و نشر نگهدارى مىشود.
اصول و دستورات كلى:
نگارش چكيدهاى صحيح، دقيق و مفيد در گرو رعايت اصول ذيل است:
1 - پاسخ دهى به خواست مخاطبان: چكيده بايد با توجه نياز همهى مخاطبان آن تهيه شود، بدون تمايل به گروهى خاص.
2 - وضوح و روشنى چكيده: بايد بازتابى از مدرك اصلى باشد و تصويرى روشن و گويا از متن ارايه دهد (بنا به نوع چكيدهها مقدار وضوح آنها تفاوت دارد).
3 - كوتاه نويسى: چكيده همواره از متن اصلى كوتاهتر است و بهتر آن است كه يك پاراگراف باشد. نبايد براى بيان مفاهيم واضح، واژههاى اضافى به كار برده شود؛ بنابراين از بكارگيرى بيش از حد مترادفها و آوردن صفات متعدد و طولانى خوددارى شود.
4 - گزيده نويسى: زبدهترين مطالب بايد از متن اصلى استخراج و در قالب كوتاهترين جملات عرضه شوند.
5 - آوردن نكات مهم: پرداختن به جوهرهى اصلى متن و پرهيز از ورود به مباحث حاشيهاى و جزئيات يك اصل مسلم در چكيده نويسى است.
6 - ساده و روان نويسى: از زبان رسانهاى استفاده گردد و از آوردن عبارتها و جملههاى نامصطلح پرهيز شود. سلاست و روانى را نبايد فداى اختصار كرد؛ بنابراين از به كارگيرى كلمات و عبارتهاى گنگ، دو پهلو، مبهم و غامض خوددارى شود.
7 - امانت دارى: هدف و پيام اصلى نويسنده بايد كامل و صحيح منتقل شود و نبايد مورد تحريف يا تغيير قرار گيرد. هر چند حفظ عبارات متن اصلى جز در مواردى كه روى آنها عنايت و تاكيد خاصىاست (مثل وصيت نامهى حضرت امامخمينى«ره»)الزامى نيست؛ اما در صورت امكان بهتر است چكيدهنويسى با حفظ عبارات متن اصلى انجام گيرد.
8 - انسجام و هماهنگى: جملات بايد پيوسته، منسجم و با چينشى منطقى به دنبال هم رديف شوند و نبايد منفصل، گسيخته و از هم جدا باشند.
9 - پرهيز از تكرار: بايد از تكرار و ارايهى يك مطلب از دو راه (تفنن در نگارش) پرهيز شود.
10 - گزارشى بودن: افكار و عقايد شخصى نبايد در چكيده دخالت داده شوند. چكيده نويس بايد از تغيير معناى اصلى متن، تفسير و ارايه نظر و انتقاد از آن خود دارى كند و تنها آن چه را كه در متن اصلى است، گزارش دهد.
11 - پرهيز از حدسيات: چكيده نويس بايد تاكيدات، اولويتها و زبان نويسنده را منعكس كند و در اين مسير لازم است از آوردن حدسيات پرهيز و تنها به حقايق و مسلمات بر گرفته از متن بسنده نمايد.
12 - رعايت نكات ويرايشى و دستورى: در يك چكيده رعايت نكات دستورى و ويرايشى و نيز هماهنگى و يك نواختى زمان افعال (گذشته يا حال بودن) الزامى است. بهتر است نتايج و يافتهها با زبان حال بيان شوند.
13 - كامل بودن جملات: جملات بايد كامل باشند و افعال، حروف اضافه و حروف تعريف نبايد حذف شوند. بنابراين از آوردن عبارتهاى تلگرافى و بريده بريده پرهيز شود.
14 - خبرى بودن جملات: از بكار بردن جملههاى سؤالى و جملههايى كه بيشتر بيان كنندهى شك و ترديد، تعجب، حدس و تخمين باشند خوددارى شود. بنابراين آوردن علامت سؤال (؟) و علامت تعجب (!) موردى ندارد.
15 - رعايت سبك نويسنده: لازم نيست سبك نگارش متن اصلى در چكيده نويسى حفظ شود؛ زيرا چكيده نويسى كارى فنى و علمى است نه كارى ادبى. با اين حال بهتر است سبك و چينش مطالب در چكيده، آينهاى از سبك و نظم نويسنده باشد. مگر در مواردى كه براى تغيير و اصلاح دليل قانع كنندهاى وجود داشته باشد.
16 - مآخذشناسى: در مواردى كه چكيده جداى از متن اصلى عرضه مىشود، لازم است اطلاعات كتاب شناختى به طور كامل آورده شوند.
انواع چكيدهها:
1 - چكيدهى تمامنما «Informative Abstract»:
اين نوع چكيده آيينهاى تمامنما و روشن از فشردهى تمامى بحثهاى اساسىو يافتههاى مدرك اصلى است و تا آن جا كه ممكن است كميت و كيفيت اطلاعات موجود در يك مدرك را با جملههاى خبرى ارايه مىدهد. اين نوع چكيده در مواردى كه رئوس مطالب و اطلاعات سطحى از مدرك مورد نياز باشد، به عنوان جانشين مدرك ايفاى نقش مىكند.
پوشيده نيست كه چكيدهى تمام نما طولانىتر از ساير چكيدهها است. گزارشهاى كوتاه و مقالات مجله، چكيدههايى در حد «100» تا «250» كلمه را طلب مىكنند؛ ولى براى گزارشهاى مفصل و رسالهها تا «500» كلمه مناسبتر است.
طول چكيده بايد با حجم اطلاعات مدرك متناسب باشد، بنابراين نمىتوان طول معينى را براى چكيده تمامنما در نظر گرفت.
چكيده تمام نما كاملترين نوع چكيده و از نظر تهيه مشكلترين و هزينه برتر است.
2 - چكيدهى راهنما «Indicative Abstract»
چكيدهى راهنما در بردارندهى تمامى مباحث اساسى و يافتههاى مدرك اصلى نيست، بلكه مطالب كلى و اساسى يك مدرك را ارايه مىكند.
اين چكيده بيشتر براى نشان دادن مقالات، كتابها، خلاصه مذاكرات كنفرانسها، مقاله نامهها و كتابشناسىها به كار مىرود.
در چكيده راهنما كوشش نمىشود كه يك گزارش واقعى از محتواى مقاله آن چنان كه در چكيدهى تمامنما است، ارايه شود.
در چكيده راهنما، عبارات «پرداخته شده است»، «بررسى شده است» و «بحث شده است» فراوان به چشم مىخورد.
چكيدهى راهنما - بر خلافت تمام نما - نمىتواند جانشين واقعى براى اصل مدرك باشد زيرا شيوهى كار در آن سطحىتر از چكيده تما نما است و ارزش آن كمتر از چكيده تمام نما است.
به سبب سريعتر، آسانتر و كم هزينهتر بودن تهيه اين نوع چكيده، معمولترين نوع چكيده، چكيده راهنما است. و غالبا وقتى از چكيده به طور مطلق ياد مىشود، منظور همان چكيده راهنما است. جملههاى اين نوع چكيده، توصيفى اند و طول آن به طور متوسط «75» تا «150» كلمه است.
چكيدهى «تمامنما - راهنما» «Informative Abstract - Indicative»
اين نوع چكيده، مناسبتر از چكيدهى تمام نما و چكيدهى راهنماى محض است. قسمت هايى از اين چكيده به سبك تمام نما نوشته مىشود در حالى كه از بخشهاى ديگر آن كه اهميت كمترى دارند، چكيدهى راهنما تهيه مىشود. با اين سبك مىتوان حداكثر اطلاعات را در حداقل حجم (طول) انتقال داد.
چكيدهى مؤلف:
چكيدهاى است كه توسط نويسندهى مدرك كه بر موضوع احاطه دارد، تهيه مىشود و هم زمان همراه با اصل مدرك چاپ مىشود. از نظر تئورى يك چكيدهى مؤلف چنان چه در شرايط خوبى تهيه شود، نوشتهاى است كه دوبار توسط يك فرد با يك طرز فكر تهيه شده است. اين چكيده شكل سادهتر مطلب است و تغيير و اصلاح آن براى موسسات خدمات چكيده نويسى راحتتر است.
چكيدههاى مؤلف اغلب در جهت علايق استفاده كنندگان سازمانهاى چكيده نويسى تهيه نمىشوند و لذا اين نوع چكيده را تنها مىتوان به عنوان در آمدى بر اصل مطلب دانست و بايد آنها را به طور كامل كنترل و ويرايش كرد.
{P - انواع ديگرى از چكيده وجود دارد كه از آوردن آنها خوددارى مىشود براى نمونه چكيدهى نكات برجسته، نوعى از چكيده است كه به منظور جلب توجه خواننده به يك مقاله و برانگيختن اشتياق او براى خواندن مطلب تهيه مىشود. چكيده نكات برجسته (رئوس مطالب) در برخى از مجلات رديف اول، مآخذ مربوط به مقاله و مندرجات آن را نيز شامل است. البته نبايد تصور كرد اين نوع چكيده تصوير كاملى از مقاله را ارايه مىدهد.
اين نوع چكيده حكم جرقهاى براى برانگيختن حس كنجكاوى و تشويق خواننده را دارد.
از آن جا كه «چكيدهى برجسته» نمىتواند مستقل از مقاله بيايد و لازم است كه همراه آن باشد، يك چكيده واقعى شمرده نمىشود. P}
منابع:
1- مهدوى،محمدنقى - چكيدهنويسى مفاهيم و روشها، مركز اسناد و مدارك علمى ايران، تهران، 1367.
2- شيرى، على اصغر و ديگران - مرزهاى نو در اطلاع رسانى، انتشارات چرتكه، تهران، بهار 1357.
3- فاگمن،پيتر- مترجمعلىمزينانى- تحليل موضوعى و نمايهسازى، كتابخانه ملى جمهورىاسلامىايران، تهران 1374.
4 - سلطانى پورى و ديگران - اصطلاح نامه كتابدارى، كتابخانه ملى جمهورى اسلامى ايران، تهران، 1365.
5- اعتمادى،پريچهر- چكيدهوچكيدهنامه،اطلاعرسانىنشريهفنىمركزاطلاعاتومداركعلمىايران،دورهدوم،شماره4.
6 - موحد، ضياء - چكيده و چكيدهنويسى (1)، اطلاعرسانى نشر به فنى مركز اطلاعات و مدراك علمى ايران، دوره اول، شماره دوم، دى 1351.
7 - موحد، ضياء و ديگران - چكيدهنويسى (2)، اطلاعرسانى نشريه فنى مركز اطلاعات و مدارك علمى ايران، دوره سوم، شماره 1 و 2، بهار و تابستان 1353.
8 - فصلنامه كتابهاى اسلامى، موسسه پارسا، سال دوم، شماره 5، تابستان 80.
برگه چكيده نويسى
شماره:
موضوع:
اصلى - فرعى -
عنوان مقاله:
زبان مقاله:
نويسنده:
مترجم:
نام مجله:
دوره: سال :
شماره: شماره مسلسل:
تاريخ: صفحه: از تا
كليد واژه:
چكيده:
كد چكيده نويس: تاريخ: كد ويرايشگر: تاريخ: