فروغ حكمت
شرح نهاية الحكمة (1)
مرحله پنجم / ماهيّت و احكام آن (مشتمل بر هفت فصل)
الفصل اول
فى أنّ الماهيّة فىحدّ ذاتها لا موجودة ولا لا موجودة
ماهيت، نه عين وجود است و نه عين عدم
توجيه اشكال مقدر
نفى ساير معانى متقابله از ماهيت
الفصل الثانى
فى إعتبارات الماهيّة
اعتبارات سه گانه ماهيّت
اعتبار بشرط لا
ماهيت لا بشرط
مخلوطه، مجرده، مطلقه
كيفيت تحقق كلى طبيعى
الفصل الثالث
فى الكلّىّ والجزئى
كلى و جزئى
تفسيرى نادرست از كليت
نقد ديدگاه فوق
اشكال بر اينكه كليت، لازمه وجود ذهنى ماهيات است
جواب از اشكال
اقسام تمايز
تشخص به وجود، حاصل مىشود، نه چيز ديگر
اقوال ديگر در باب تشخص
كسانى كه اسباب بعيد تشخص راتشخص بخش پنداشتهاند.
الفصل الرابع
فى الذاتى والعرضى
مفاهيم ذاتى و عرضى
اقسام عرضى
مشخصات ذاتى
ذات و اجزاى آن، به حمل اولى با هم متحدند
الفصل الخامس
فى الجنس والفصل والنوع وبعض ما يلحق بذلك
تعريف نوع و جنس و فصل
ماده و علت مادى در انواع
جنس، لا بشرط لحاظ مىگردد
نوع و دو اعتبار در جزء مشترك
كيفيت قوام جنس به فصل
اشكال بر تخصص جنس به واسطه فصل
جواب از اشكال
اشكال بر محصّل بودن فصل
جواب از اشكال
از آنچه گذشت نكاتى آشكار مىگردد
حمل بين جنس و فصل
جنس و فصل قريب، يكى بيش نيستند
تفاوت جنس و ماده، فصل و صورت
بيان تعدد اعتبار در اعراض
الفصل السادس
فى بعض ما يرجع الى الفصل
معانى لفظ فصل
فصل، تحت جنس خود مندرج نمىگردد
عدم اندراج فصل تحت جنس، وحمل شايع ميان آن دو
اشكال بر عدم اندراج فصل، تحت جنس خود
جواب از اشكال
اعتبار دوم صورت بودن ماهيت
وجه اطلاق جوهر برفصول، به ملاك اعتبار سوم ماهيت
نتيجه اينكه فصل و صورت ذهناً و خارجاً بسيطند
جواب از اشكال بر نفس
مطابقت تحليلى كه درباره نفس گذشت بامبناى مشائين
الفصل السابع
فى بعض احكام النوع
تعريف و تقسيم نوع
اجزاى ماهيت در خارج چگونه موجودند
فرق مركب حقيقى و غير حقيقى
چرا برخى ماهيات كثير الافراد هستند؟