اعمال واجب مكه مكرمه عبارت است از:
1ـ طواف حج كه به آن طواف زيارت گويند
2ـ نماز طواف
3ـ سعى ميان صفا و مروه
4ـ طواف نساء
5ـ نماز طواف نساء
مسأله295 ـ جايز و بلكه مستحب است حاجى پس از آنكه اعمال روز عيد را بجا آورد، در همان روز به مكه مكرمه بيايد و بقيه اعمال حج را انجام دهد و مى تواند اين اعمال را تا آخر ايام تشريق و حتى تا آخر ذى الحجه به تأخير بيندازد.
مسأله296 ـ كيفيت طواف حج و نماز آن و سعى ميان صفا و مروه مانند طواف عمره و نماز آن و سعى عمره است، با اين تفاوت كه در اين جا بايد اين اعمال را به نيت حج تمتع بجا آورد.
مسأله297 ـ تقديم اعمال مذكور بر وقوف در عرفات و مشعرالحرام و ساير مناسك منى، از روى اختيار، جايز نيست ولى چند گروه جايز است اعمال مكه را مقدم كنند كه عبارتند از:
1ـ زنانى كه بيم دارند پس از بازگشت از منى به مكه مكرمه دچار حيض يا نفاس شوند و نتوانند در مكه بمانند تا پاك شوند.
2ـ پيرمردان و پيرزنانى كه پس از بازگشت از منى به مكه مكرمه، به علت زيادى جمعيت نمى توانند طواف كنند و يا اصلاً از بازگشت به مكّه عاجز باشند.
3ـ بيمارانى كه پس از بازگشت به مكه بر اثر زيادى جمعيت نتوانند طواف كنند يا بترسند كه در شلوغى و ازدحام طواف نمايند.
مسأله298 ـ هرگاه هر يك از اين سه گروه اعمال پنجگانه مكه را مقدم كنند و سپس عذر آنان برطرف شود، واجب نيست آن اعمال را اعاده كنند هر چند موافق احتياط است.
مسأله299 ـ كسانى كه به واسطه عذر اعمال مكه را مقدم كرده اند، بوى خوش و زن بر آنان حلال نمى شود ولى بعد از تقصير يا حلق همه محرمات بر آنها حلال مى شود.
مسأله300 ـ طواف نساء و نماز آن واجب هستند ولى ركن نيستند و اگر كسى آن دو را عمداً بجا نياورد حج او باطل نمى گردد، ولى زن نيز بر او حلال نمى شود.
مسأله301 ـ طواف نساء اختصاص به مردان ندارد بلكه بر زنان و غير آنها نيز واجب است. و اگر مردى طواف نساء را بجا نياورد زن بر او حلال نمى شود و اگر زنى طواف نساء را بجا نياورد مرد بر او حلال نمى شود.
مسأله302 ـ تقديم سعى بر طواف حج و نماز آن از روى اختيار جايز نيست. همان طور كه مقدم نمودن طواف نساء بر طواف حج و نماز آن و سعى ميان صفا و مروه، از روى اختيار جايز نيست. و اگر كسى ترتيب را رعايت نكند بايد اين اعمال را اعاده كند تا ترتيب حاصل شود.
مسأله303 ـ اگر كسى سهواً طواف نساء را انجام ندهد و به وطن خود برگردد، چنانچه برايش مشقّت ندارد بايد خودش به مكه برگردد و طواف نساء را انجام دهد. و اگر نمى تواند يا برايش مشقت دارد بايد نايب بگيرد و تا زمانى كه خودش يا نايبش آن را بجا نياورده اند، زن يا شوهر بر او حلال نمى شود و كسى هم كه از روى عمد طواف نساء را ترك مى كند، همين حكم را دارد.
مسأله304 ـ كسى كه براى حج احرام مى بندد، چيزهايى كه در محرمات احرام گفته شد، بر او حرام مى شود. و در سه مرحله و به تدريج بر او حلال مى شوند:
1ـ بعد از سر تراشيدن يا تقصير در منى همه محرمات احرام بر او حلال مى شود مگر بوى خوش و زن. حتى صيد در خارج از حرم نيز بر او حلال مى شود، ولى صيد كردن در حرم بر همه اشخاص حرام است.
2ـ بعد از انجام طواف زيارت و نماز آن و سعى ميان صفا و مروه بوى خوش بر او حلال مى شود.
3ـ بعد از انجام طواف نساء و خواندن نماز آن، زن بر او حلال مى شود.