نام كتاب : ادوار اجتهاد

نويسنده : محمدابراهيم جناتى

ناشر: موسسه كيهان

تاريخ نشر : 1372

محل نشر : تهران

نوبت چاپ : اول

تعداد جلد : 1

خلاصه : كتاب ادوار اجتهاد توسط يكى از علماء معاصر تاليف شده است و ابتدا بصورت مقالات در روزنامه اى كثير الانتشار چاپ و منتشر شده است . نويسنده سعى دارد ادوار متحول اجتهاد در شيعه را تنظيم و بازگو نمايد . و اين جهت از منظر تاريخى ابتكارى است نويسنده معتقد است در دوران ائمه خيلى نياز به اجتهاد تفصيلى نبوده است زيرا شيعه ها مى توانستند مستقيما به ائمه معصومين رجوع نموده و احكام دين را بياموزند و اخذ نمايند . از دوران غيبت صغرى امام زمان بتدريج مبانى اجتهاد بشكل گرفت و قواعد اصولى و عناصر مشترك اجتهاد تدوين گشت شيخ بزرگوار طوسى اولين شخصيت شيعى است كه بصورت تفصيلى قواعد فوق را در عرصه تبيين احكام دين بكار گرفت و با اين اقدام شيخ فرزانه اجتهاد شيعه در جهت رشد و بارورى قرار گرفت بعد از شيخ طوسى چهره هاى نيرومندفقهى شيعه ظهور كردند كه اولا در برابر اخباريها بشدت مقاومت كردند و جبهه اخباريها را متلاشى كردند وثانيا به اجتهاد عمق بخشيدند . چهره هايى از قبيل وحيد بهبهانى بحر العلوم ، مهدى و احمد نراقى ، صاحب جواهر و غيره ظهور كردند در همين باب نويسنده جريان اخباريگرى را مطرح بتفصيل پيرامون آن صحبت كرده است . شيخ اعظم انصارى يك نقطه شروع جديدى است كه در دامن او طيف جديد ازعلماء بزرگ شيعه را ترتيب شده اند و به اجتهاد شيعه ژرفى وعميق بيشترى بخشيده اند . و بعد از شيخ چهره هاى نيرومندى از قبيل ميرزاى شيرازى ، آخوند خراسانى ، حائرى يزدى ، اصفهانى ، نائينى ، و عراقى آقا ضياء الدين در عالم تشيع ظهور كردند دوره معاصر اجتهاد از حضرت امام ( رضا) شروع گرديده است كه آخرين مرحله تكاملى اجتهاد از شروع تا حال مى باشد باعتقاد نويسنده على رغم اينكه حضرت امام بر مشى سنتى فقه و مبانى فقهى سلف معتقد است لكن معتقد است فقه مى بايست خود را با شرائط جديد منطبق نموده و در قبال تحولات جهانى و متغير اجتماعى واكنش مناسب نشان دهد و پاسخ مناسب به مسائل مستحدثه بدهد و دامنه عمل و عرصه حضور خود را توسعه دهد و امام به اين اجتهاد اعتقاد دارد و احتمالا در آينده اين مبنى حضرت امام توسعه يابد و رشد و ژرفا پيدا كند . درمجموع نويسنده اجتهاد را به چند دوره تقسيم و جريان متحول را بازگو مى كند . لكن در ضمن به اجتهاد اهل سنت و نظرات آنها نيز در خلال مباحث پرداخته است .كتاب از جهت موضوع ابتكارى است و در بردارنده سلسله بحثهايى است مفيد اگرچه مى بايست اين ابتكار بتدريج توسط محققين ديگر كامل گردد و عمق پيدا كند در مجموع كتاب را مفيد يافتم بخصوص براى طلاب جوان و حوزه مفيدتر است . نكات مثبت : اولا: كسى كتاب را نوشته است كه آشنائى بمبانى فقه وحوزه مى باشد و اين يك نقطه قوت مى باشد كه به خواننده اطمينان مى دهد ثانيا: تنظيم ادوار فقه واجتهاد يك ابتكار جديد است كه ديگران اين كار را نكرده اند و اين جهت قوت ديگرى است از كتاب