فلسفه احكام >>
فلسفه تحريم كتب ضاله»
سؤال:
چرا خواندن «كتب ضاله» حرام است؟!
توضيح اين كه:
با اين كه اسلام آيين علم و دانش است، چرا خواندن پارهاى از كتابها (كتب ضاله) را تحريم كرده است؟
پاسخ:
البته اسلام دين علم و دانش است؛ و اين دين آسمانى، انسانها را به فراگرفتن علوم و توسعه بخشيدن و همگانى ساختن آن تشويق مىكند. تكامل و پيشرفت فرد و اجتماع را در فراگرفتن دانش مىداند؛ ولى در عين حال، اسلام به يك نكته اساسى توجه كامل دارد و آن نكته اين است كه همان طور كه بايد جامعه را از عوامل خطرهاى مادى مانند بيماريهاى واگيردار حفظ كرد، بايد از عوامل انحرافهاى فكرى و معنوى نيز حفظ نمود.
در تمدن ماشينى امروز، افراد آزاد هستند كه هر نوع عقيده و فكر و انحرافى را تا آنجا كه مخل به نظام مادى اجتماع نيست، بپذيرند؛ ولى در اسلام اين طور نيست. اسلام مىخواهد جامعه به وجود آورد كه در مسير تكامل معنوى و اخلاقى پيش برود. اين كار ميسر نمىشود جز از اين راه كه با عوامل انحراف فكرى و اخلاقى مبارزه كند و نگذارد اين عوامل بر زندگى مردم مسلط شود.
با توجه به اين اصل اساسى، بخوبى معلوم مىشود كه چرا اسلام، خواندن كتب گمراه كننده را كه به عقايد و افكار صحيح و يا به اخلاق سالم لطمه مىزند، ممنوع ساخته است. اگر خواندن اين نوع كتب و نوشتهها براى همگان آزاد باشد، مردم چه تضمينى براى نگهدارى افكار و اخلاق خود از انحراف دارند؟ هرگز نبايد قدرت تلقين و تبليغ را ناديده گرفت و چه بسا اين نوع نوشتهها از راه تلقين و تبليغ، مسير زندگى افراد را بكلى منحرف سازند؛ چه بسيارند جوانانى كه بر اثر كتب منحرف كننده و رمانهاى عشقى و جنايى رسوا و خطرناك، در پرتگاه فساد سقوط اخلاقى افتادهاند.
به اين علل ياد شده است كه اسلام اجازه نداده كتب گمراه كننده، بطور آزاد در اجتماع نشر شود و مورد مطالعه همگان قرار گيرد؛ ولى بر همين اساس كه اين دين طرفدار علم و دانش است، خواندن و مطالعه اين گونه كتابها را بر دانشمندانى كه قدرت دارند حق و باطل را با ميزان عقل تواناى خود از هم بشناسند، حرام نكرده است. دانشمندان نه تنها مىتوانند اين گونه كتابها را مورد مطالعه قرار دهند، بلكه بر دانشمندان اسلامى مطالعه آنها واجب و لازم است تا بتوانند منطق مخالفان را كه در اين كتب آمده است به دست آورند و با آن مبارزه كنند و چگونگى منطق و راه و روش تبليغ دشمنان را بشناسند و از راه صحيح و مؤثر در مبارزه با آن بكوشند.
در تاريخ اسلام مذاكرات زيادى ميان پيشوايان دينى و طرفداران عقايد غير اسلامى واقع شده كه مؤلفينى از قبيل مؤلف كتاب «احتجاج طبرسى»
[1]
به جمع آورى اين نوع بحثها پرداختهاند؛ و اين خود نمونهاى از اين است كه تحريم «كتب ضاله» در اسلام به معنى كشتن آزادى فكر و مخالفت با دانش نيست؛ و پيشوايان دينى همواره اين گونه عقايد را از راه منطق و بحث آزاد پاسخ گفتهاند، نه از راه ايجاد اختناق فكرى و عقيدهاى.
[2]
پىنوشتها
[1].
نگارش احمد بن على بن ابى طالب، متوفاى حدود سال 550 - اين كتاب بطور مكرر چاپ شده است و روشنگر گوشهاى از علوم اهل بيت پيامبر(ص) مىباشد.
[2].
پاسخ به پرسشهاى مذهبى - نويسندگان: آيات عظام ناصر مكارم شيرازى و جعفر سبحانى