فلسفه احكام >> طهارت >> نجاست مشروبات الكلى

سؤال: چرا مشروبات الكلى نجس است؟

توضيح اين كه: علما در رساله‏هاى خود مشروبات الكلى را نجس شمرده‏اند، در صورتى كه الكل غالبا اشيا را ضدعفونى مى‏كند و بسيارى از ميكروبها را از بين مى‏برد؛ با اين وصف، حكمت «نجس» بودن آن چيست؟

 پاسخ: اصولا موضوعاتى كه در اسلام نجس و ناپاك شمرده شده، اسرار و علل گوناگون دارد:

دسته اول: چيزهايى كه ذاتا ناپاك و پليدند و سرچشمه بسيارى از بيماريها مى‏باشد - مانند بول و خون و - از اين جهت اسلام آنها را نجس معرفى كرده و لازم الاجتناب دانسته است.

 دسته دوم: چيزهايى است كه پليدى ظاهرى ندارد، ولى آلودگى معنوى دارند و همين امر سبب شده است كه اسلام آنها راناپاك بشمارد - مانند كفار - ممكن است كافر از نظر ظاهر پاك و تميزباشد، ولى همان طور كه در پاسخ سوال هفده گفته خواهد شد ازآنجا كه داراى عقايد انحرافى است، روحايك نوع آلودگى دارد كه هرگز با تنظيف بدن و رعايت اصول بهداشت از بين نمى‏رود. اسلام براى حفظ عقايد مسلمانان آنها را ناپاك شمرده است تااز آميزش كامل مسلمانان با آنها جلوگيرى به عمل بياورد و در سايه آن، طهارت روحى آنان محفوظ بماند و اگر آنها را ناپاك نمى‏شمرد و هرگونه آميزش با آنها را اجازه مى‏داد، چه بسا افراد ضعيف تحت تاثير افكار و گفتار آنها واقع مى‏شدند. [1] بعلاوه، آميزش كامل با آنها سبب نفوذ آنان در جوامع اسلامى و گستردن برنامه‏هاى استعمارى مى‏گردد، ولى آميزش محدود با آنها بر اساس مبادلات تجارى و علمى، با توجه كامل به جلوگيرى از خطرات آنها، ممنوع نيست؛ و لذا اسلام آن را نهى نكرده است.

دسته سوم: موضوعاتى است كه اين نوع پليديها كه گفته شد ندارند، ولى مبدا يك سلسله مفاسد اجتماعى و فردى هستند - مانند مشروبات الكلى.

 درست است كه الكل اجسام را ضدعفونى مى‏كند، ولى آشاميدن نوشابه‏هاى الكلى موجب مفساد بى شمارى است. اسلام به منظور جلوگيرى از اين مفاسد، آن را نجس شمرده است تا بدين وسيله محدوديتهايى در آن ايجاد كند و در نتيجه مردم را از آن دور نگاه دارد.

 زيرا بديهى است كه اگر چيزى ناپاك و نجس است، يك نفر مسلمان سعى مى‏كند هرچه بيشتر خود را از آن دور نگاه دارد و زندگى خود را به آن آلوده نسازد و همين امر باعث مى‏شود كه از آن فاصله بگيرد؛ روشن است كه اين تنفر و انزجار، تاثير عميقى در عدم آلودگى به مشروبات الكلى دارد و اين خود يك نوع مبارزه جدى با مشروبات الكلى است. [2] - [3]

پى‏نوشت‏ها
[1]. بزودى درباره فلسفه ناپاك بودن كفار سخن خواهيم گفت.

[2]. آنچه درباره نجس بودن الكل در بالا ذكر شد، مربوط به مشروبات الكلى است. اما نجس بودن الكلهاى صنعتى كه عموما غير قابل شرب است، در ميان دانشمندان دينى و فقها مورد بحث است. زيرا اين گونه الكلها عموما قابل شرب نيستند، بلكه يك ماده سمى محسوب مى‏شوند.

[3]. پاسخ به پرسشهاى مذهبى - نويسندگان: آيات عظام ناصر مكارم شيرازى و جعفر سبحانى