روزه مسافر
پرسشهاى مقدماتى
- مسافرت در ماه رمضان چه حكمى دارد؟
- در چه مواردى مسافر، ميتواند روزه بگيرد؟
- چنان چه مسافر اشتباهاً روزه بگيرد چه حكمى دارد؟
- اگر روزهدار، اقدام به مسافرت كند،وظيفهاش نسبت به روزه آن روز چيست ؟
- اگر مسافر در ماه مبارك رمضان - قبل از ظهر يا بعد از ظهر - به وطن برسد، وظيفهاش نسبت به روزه آن روز چيست ؟
مسأله 1 - مسافرى كه بايد نمازهاى چهار ركعتى را دو ركعت بخواند، نبايد روزه بگيرد و مسافرى كه نمازش را تمام مىخواند - مثل كسى كه شغلش مسافرت است يا سفرش، سفر معصيت است - بايد روزه واجب را نيز بگيرد. *(ر.م 1714)
مسأله 2 - مسافرت در ماه رمضان اشكال ندارد، ولى اگر براى فرار از روزه باشد، مكروه است. 211(ر.م1715)
مسأله 3 - اگر كسى نذر كند روزه بگيرد و روز آن را معين نكند، نمىتواند آن را در سفر به جا آورد، ولى اگر نذر كند روز معينى را - چه مسافر باشد يا نباشد - روزه بگيرد، بايد آن روز را - هر چند مسافر باشد - روزه بگيرد. 212(ر.م 1717)
مسأله 4 - كسى كه نمىداند روزه مسافر باطل است (جاهل به حكم است)، اگر در سفر روزه بگيرد و در بين روز مسأله را بفهمد، روزهاش باطل مىشود و اگر تا مغرب (موقع افطار) نفهمد، روزهاش صحيح است. 213(ر.م 1719)
مسأله 5 - اگر كسى فراموش كند كه مسافر است يا فراموش كند كه روزه مسافر باطل مىباشد و در سفر روزه بگيرد، روزه او باطل است. 214(ر.م 1720)
مسأله 6 - اگر روزهدار بعد از ظهر مسافرت كند، بايدروزه خود را تمام نمايد و اگر پيش از ظهر مسافرت كند، وقتىبه حد ترخص * رسيد، روزهاش باطل مىشود - چه از شب، نيت سفر داشته باشد يا نه 215 - و اگر پيش از حد ترخص، روزه را باطل كند، احتياطاً كفاره **بر او واجب مىشود.216(ر.م 1721)
مسأله 7 - اگر مسافر، پيش از ظهر به وطنش يا به جايى برسد كه مىخواهد ده روز يا بيشتر در آن جا بماند - چنان چه كارى كه روزه را باطل مىكند انجام نداده است - بايد آن روز را روزه بگيرد و اگر انجام داده، نمىتواند آن روز راروزه بگيرد. 217 (ر.م 1722)
مسأله 8 - اگر مسافر بعد از ظهر به وطن يا جايى برسد كه مىخواهد ده روز يا بيشتر در آن جا بماند، نمىتواند آن روز را روزه بگيرد. 218(ر.م 1723)
مسأله 9 - براى مسافر و كسى كه از روزه گرفتن معذور است، مكروه است در روز ماه رمضان جماع نمايد و در خوردن و آشاميدن كاملاً خود را سير كند. 219 (ر.م 1724)
* - مسافرى كه بنابر احتياط واجب، بايد نماز را هم شكسته و هم تمام بخواند، بايددر مورد روزه نيز احتياط نمايد يعنى، روزه رابگيرد و بعداً نيز همان روزه را قضا نمايد، مگر به نظر آيت الله تبريزى كه قضاى آن روزه را لازم نمىدانند. از اين رو طبق فتواى ايشان دانشجويان كثيرالسفر - كه در سفرهاى تحصيلى ،بنابر احتياط واجب، نماز را هم شكسته و هم تمام مىخوانند - در ماه مبارك رمضان، در اين سفرها، بايد روزه را بگيرند و همان روزه كافى است و قضا لازم نيست.
210- همه مراجع معظم تقليد در حكم اين مسأله اتفاق نظر دارند.
211- همه مراجع معظم تقليد در حكم اين مسأله اتفاق نظر دارند.
212- همه مراجع معظم تقليد در حكم اين مسأله اتفاق نظر دارند.
213- همه مراجع معظم تقليد در حكم اين مسأله اتفاق نظر دارند.
* - براى توضيح حد ترخص به فصل هشتم مراجعه فرمائيد.
** - يعنى بايد يك برده آزاد نمايد، يادو ماه روزه بگيرد، يا شصت فقير را سير كند.
214- همه مراجع معظم تقليد در حكم اين مسأله اتفاق نظر دارند.
215- اراكى (ر.م 1754)، گلپايگانى (ر.م 1730)، بهجت (ر.م 1357)، خامنهاى (استفتا)، فاضل (ر.م 1787) و مكارم (ر.م 1447): حكم مسأله همان است كه امام راحل (ره) فرمودهاند.
خوئى (ر.م 1730): چنان چه از شب قصد مسافرت داشته، وقتى به حد ترخص برسد، روزهاش باطل مىشود؛ اما اگر ازشب قصد مسافرت نداشت و صبح تصميم گرفت به مسافرت برود، در اين صورت نمىتواند روزه را بشكند؛ بلكه بنابر احتياط واجب روزه آن روز را تمام كند و بعداً قضايش را نيز به جا آورد .
تبريزى (ر.م 1730): چنان چه از شب قصد مسافرت داشته، وقتى به حد ترخص برسد، روزهاش باطل مىشود؛ اما اگر از شب قصد مسافرت نداشته و صبح تصميم گرفت مسافرت نمايد، در اين صورت نمىتواند روزه را بشكند؛ بلكه بنابر احتياط واجب بايد روزه آن روز را تمام كند (اين روزه صحيح است و بعداً لازم نيست قضاى آن را به جا آورد).
زنجانى (ر.م 1730): چنان چه از شب در فكر سفر بوده، وقتى به حد ترخص برسد مىتواند روزه را بخورد و مىتواند روزه را به اميد قبولى، به اتمام برساند؛ ولى بنابر احتياط واجب بايد قضاى آن را نيز به جا آورد؛ اما اگر از شب در فكر سفر نبوده -حتى به نحو ترديد - و در روز مسافرت كند، بايد روزه را به اتمام برساند (اين روزه صحيح است و لازم نيست بعداً قضاى آن را به جا آورد).
216- اراكى (ر.م 1754)و فاضل (ر.م 1787): بنابر احتياط، كفاره بر او واجب مىشود.
خوئى (ر.م 1730)، تبريزى (ر.م 1730)و مكارم (ر.م 1447): كفاره بر او واجب است .
گلپايگانى، بهجت، خامنهاى:؟ (از فتاواى اين سه بزرگوار نيز استفاده مىشود كه كفاره واجب است. ن).
زنجانى (ر.م 1730): پيش از رسيدن به حد ترخص جايز نيست روزه را بخورد، ولى اگر روزه را خورد كفار ندارد .
217- همه مراجع معظم تقليد در حكم اين مسأله اتفاق نظر دارند.
218- همه مراجع معظم تقليد در حكم اين مسأله اتفاق نظر دارند.
219- همه مراجع معظم تقليد در حكم اين مسأله اتفاق نظر دارند.