حدّ، به مجازاتى گفته مىشود كه نوع و ميزان و كيفيت آن در شرع تعيين شده است.(1) و بعضى از چيزهايى كه در شرع مقدّس براى متخلّفين و مجرمين آنها تعيين حد شده است عبارتند از:
1- زنا
2- لواط
3- مساحقه
4- قيادت
5- قذف
6- سبّ و ناسزاگويى به پيامبر اكرم(ص) و امامان معصوم(ع) و صديقه طاهره فاطمه زهرا(س)
7- ادّعاى نبوّت
8- سحر
9- نوشيدن مسكرات
10- سرقت
11- محاربه
12- ارتداد، كه در زير به توضيح بعضى از آنها مىپردازيم:
زنا عبارت است از: جماعِ مرد با زنى كه بر او ذاتاً حرام است گرچه به اندازه ختنهگاه و در دبر باشد؛ بنابراين جماعِ دو همسر در حال حيض، يا روزه، يا اعتكاف، گرچه حرام است، ولى به آن، زنا اطلاق نمىشود.(2)
در موارد زير حدّ زنا كشتن است و فرقى بين جوان و غير جوان و مُحصن (داراى همسر) و غير محصن نيست.
.1 زناى با محارم نسبى
.2 زنا با زنِ پدر كه موجب قتل زانى و بعضى از فقها مانند حضرتحضرت آيهالله خوئى(ره) حكم آن را رجم (سنگسار) دانستهاند.
.3 زناى غير مسلمان كه موجب قتل زانى است.
.4 زناى به عنف و اكراه كه موجبِ قتل زانى اكراه كننده است.
.5 كسى كه سه مرتبه زنا كرده و حد بر او جارى شده است در مرتبه چهارم كشته مىشود و بعضى از فقها فرمودهاند: بايد در مرتبه سوم كشته شود.(3)
در موارد زير حدّ زنا رجم است:
.1 زناى مرد محصن؛ يعنى مردى كه داراى همسر دايمى است، و با او در حالى كه عاقل بوده جماع كرده است و هر وقت بخواهد مىتواند جماع كند.
.2 زناى زنِ محصنه با مرد بالغ، و زنِ محصنه زنى است كه داراى شوهرِ دايمى است و شوهر در حالى كه زن عاقل بوده با او جماع كرده است و امكانِ جماع با شوهر را نيز داشته است.(4)
در موارد زير حدّ زنا تازيانه است:
.1 مردى كه هنوز ازدواج نكرده است.
.2 زنى كه محصنه نيست و يا اگر محصنه است با غير بالغ زنا كرده است(5).
و آن حدّ پيرمرد و پيرزنى است كه با دارا بودن شرايط احصان، گرفتار اين عمل زشت شدهاند كه بايد اوّلاً تازيانه زده شوند و سپس سنگسار گردند.(6)
و آن حدّ كسى است كه همسرش را عقد كرده، ولى هنوز دخول صورت نگرفته است.(7)
مسأله: كسى كه در زمان شريفى مانند ماه مبارك رمضان و جمعهها و عيدها، يا در مكان شريفى مانند مسجدها و حرم و زيارتگاههاى مشرّفه، زنا نمايد علاوه بر حدّ، مجازات مىشود و اين به نظر حاكم است و بايد خصوصيات زمانها و مكانها يا جمع شدن زمان شريف با مكان شريف ملاحظه شود.(8)