نفاس در لغت به زايمانِ زن گفته مىشود و زنى كه زايمان كرده «نُفَسأ» ناميده مىشود(213). و اما در اصطلاحِ فقه، نفاس به خونى گفته مىشود كه همراه با خروجِ اوّلين جز بچه از شكم مادر خارج مىشودبه شرطى كه قبل از ده روز، يا در پايان ده روز قطع گردد (و بعضى از فقها اضافه كردهاند كه بايد صدق زايمان و خون ولادت بنمايد؛ بنابراين اگر چيزى سقط شود و شك كند كه صدق زايمان مىكند يانه و يا اينكه پس از زايمان با فاصله زياد خونى خارج شود كه صدق خون ولادت نكند حكم به نفاس كردن مشكل است.)(1)
مسأله: خونى كه زن پيش از بيرون آمدنِ اوّلين جز بچه مى بيند نفاس نيست.(2)
مسأله: تمامى فقها فرمودهاند: ابتداى ده روز را بايد بعد از تمام شدنِ ولادت محاسبه نمود، گرچه ولادت طول بكشد نه از زمانِ شروعِ ولادت، و اما احكام نفاس، از همان زمانِ شروعِ ولادت (اگر همراه با خون ديدن باشد) آغاز مىگردد ولى حضرت آيهالله سيستانى فرمودهاند: ابتداى ده روز بايد از زمان خون ديدن پس از ولادت محاسبه شود؛ زيرا ممكن است خون ديدن با فاصله از ولادت شروع شود.(3)
مسأله: در نفاس آيا لازم است خلقت بچه تمام باشد؟ بعضى از فقها مانند حضرت آيهالله مكارم فرمودهاند: بنابر احتياطِ واجب بايد خلقتش تمام باشد؛ بنابراين اگر خونِ بستهاى از رحم خارج شود و بداند كه اگر در رحم مىماند انسان مىشد بايد ميان اعمالِ زنى كه از خون پاك است و كارهايى كه حائض ترك مىكند جمع نمايد و بعضى از فقها مانند حضرت آيهالله خوئى(ره) و حضرت آيهالله سيستانى فرمودهاند: بلكه اگر ناتمام نيز باشد در صورتى كه زاييدن صدق كند خونى كه تا ده روز ببيند خون نفاس است و بقيه فقها فرمودهاند: لازم نيست خلقت بچه تمام باشد بلكه اگر خونِ بستهاى هم از رحم خارج شود و خودِ زن بداند يا چهار نفر قابله بگويند كه اگر در رحم مىماند انسان مىشد. خونى كه تا ده روز ببيند خون نفاس است.(4)
مسأله: هرگاه شك كند كه چيزى سقط شده يا نه، يا چيزى كه سقط شده اگر مىماند انسان مىشد يا نه، لازم نيست وارسى كند، و خونى كه از او خارج مىشود شرعاً خون نفاس نيست.(5)
مسأله: ممكن است خونِ نفاس يك آن بيشتر نيايد ولى بيشتر از ده روز نمىشود.(6)
.1 ملازمهاى ميانِ عددِ روزهاى نفاس و مترتّب شدنِ احكام نفاس نيست؛ زيرا عدد را بايد پس از تمام شدنِ ولادت حساب كرد ولى احكام نفاس، از زمان شروعِ ولادت مترتّب است البته گاهى هم يكى مىشوند.
.2 اگر زن روز دهم ولادت را خون ببيند فقط همان يك روز نفاس است و قبلش حكم طاهر را دارد.
.3 اگر زن روز سوم ولادت را خون ببيند و سپس پاك شود و دوباره روز دهم خون ببيند دو روز سوم و دهم به فتواى همه نفاس است. و اما در مورد روزهاى پاكِ وسط (از سوم تا دهم) بعضى از فقها مانند حضرت آيهالله مكارم و حضرت آيهالله فاضل فرمودهاند: آن روزها حكم طاهر را دارد و بعضى از فقها مانند حضرت امام(ره) و حضرت آيهالله خوئى(ره) و حضرت آيهالله اراكى(ره) فرمودهاند: حكم نفاس را دارد و بعضى از فقها مانند حضرت آيهالله گلپايگانى(ره) و حضرت آيهالله سيستانى فرمودهاند: در آن روزهاى پاكِ وسط بايد بين اعمال نُفَسأ و اعمال شخص طاهر جمع نمايد.
.4 اگر زن فقط روز پنجم را خون ببيند فقط همان روز نفاس است و قبل و بعدش نفاس نيست و اما اگر روز اول ولادت و پنجم و دهم خون ببيند آن روزها قطعاً نفاس است و نسبت به پاكىهاى وسط در صورت قبل (3) حكمش بيان گرديد.(7)
. 5 سؤال: از زنى بچهاى سقط شد و تا يك ماه از آلودگى پاك نشد، سپس او را «كورتاژ» كردند و بقيّهاى مثلاً انگشتى را از بقاياى بچّه در آوردند چون بچه در حقيقت الان بتمامه منفصل شده، آيا آلودگى اين مدّت به ضميمه ايّام نفاس تماماً نفاس است يا خير و تكليف نماز و روزههاى او چيست؟
جواب: در فرض سؤال تمام محكوم به نفاس است.(8)
.6 نسبت به زنانى كه براى سقط جنين عمل جراحى مىشوند، بعضى از فقها مانند حضرت آيهالله فاضل فرمودهاند: اگر خونى كه مىبينند مربوط به ولادت و سقط جنين باشد، احكام نفاس جارى است.(9)