حجيت و اعتبار نظر پزشك در اثبات جرايم(1)

به طور كلى كارشناسان فنى اگر داراى شرايط شهادت(2) باشند، نظريه آنان قبول‏ مى‏شود، ولى اگر داراى شرايط شهادت نباشند نظريه آنها شرعاً معتبر نيست. البته با حصول گمان از نظريه آنها در جنايات، لوث(3) محقق مى‏شود و با حصول علم، حاكم شرع مى‏تواند به علم خود عمل كند(4).

با توجه به اين مطلب، به مواردى از نظريات پزشك در اثبات جرايم اشاره‏ مى‏شود:

نظريه پزشك به عنوان شهادت‏

شهادت پزشك در امور حدسى و غير محسوس در اثبات دعوى و جرم، مشكل‏ است (مگر در مواردى كه استثنأ شده است).

شهادت پزشك در امور محسوس، به عنوان يك گواه و شاهد است و در صورتى كه پزشك داراى شرايط شهادت (شرايط بيّنه) باشد، شهادتش معتبر است(5).

تشخيص پزشك در تحقق زنا و لواط

تشخيص پزشك در وقوع زنا و لواط، كافى نيست و حجيت شرعى ندارد، زيرا ثبوت زنا و لواط، منوط به اقرار و يا شهادت چهار نفر شاهد با شرايط مخصوص، كه به آن بيّنه گفته مى‏شود مى‏باشد. پس به طور خلاصه مى‏توان گفت مجرد نظر پزشك در تشخيص و اثبات جرم (زنا و لواط) كافى نيست(6).

س: آيا براى كشف جرم مى‏توان از تجزيه خون استفاده كرد؟

ج: تجزيه خون يك دليل و حجت شرعى نيست، يعنى: تجزيه خون، به تنهايى‏ نمى‏تواند مستند و دليل، براى اثبات جرم واقع گردد(7).


1- بر اساس فتواى آيت ... گلپايگانى ره
2- شرايط شهادت عبارتند از: بلوغ، عقل، ايمان، عدالت و ... (جهت آگاهى بيشتر رجوع كنيد به تحريرالوسيله، ج 2، كتاب الشهادت)
3- لوث: اَماره ظينى است كه نزد حاكم بر صدق مدّعى اقامه مى‏شود. (تحريرالوسيله، ج 2، ص 527)
4- مجمع‏المسائل، ج 3، ص 164، س 100
5- همان، ج 2، ص 232، س 658
6- همان، ج 3، ص 164، س 100
7- همان، ج 2، ص 176، ص 494