حوزه علميه حله يكى از پربارترين حوزههاى شيعى است كه به نشر فرهنگ اسلامى و فقه جعفرى پرداخته استشكوفايى اين حوزه به عصرى برمىگردد كه بغداد به دست هلاكو سقوط كرد و حوزههاى علميه بغداد و نجف از نشاط افتاد ليكن به سبب امان خواهى مردم حله اين شهر به صورت يكى از شهرهاى علمى شيعه درآمد و فضيلتى را كه على(ع) در خصوص اين شهر گفته بود آشكار كشت و اين شهر مردمى پاك سرشت را به جهان اسلامى ارزانى داشت.
هر چند پيش از حمله هلاكو به بغداد حله يكى از شهرهاى شيعهنشين محسوب مىگرديد و علما شيعه در آن ساكن بودهاند ليكن رونق حوزه علميه شيعه به اين عصر (پس از حمله هلاكو به بغداد) برمىگردد. از آن پس حوزه حله مهد پرورش اساتيد و فقهاى شيعه اماميه به شمار آمد و عصر سرگردانى و بلاى اشغال مغول را به عصر شكوفايى انديشهها تبديل نمود لذا در اين دوره تحرك علمى بغداد و نجف به حله و پس از آن به كربلا منتقل گرديد ليكن پس از مدتى حوزه علميه نجف بار ديگر رونق خود را بازيافت.
دانشمندانى كه در قرن ششم از حله برخاستهاند عبارتند از: 1 - ابو الفضل بن الحسين الاحدب 2 - جعفر بن هبة الله بن نما 3 - الحسن بن طارق بن الحسن 4 - الحسن بن محمد بن الحسن بن معيه 5 - عربى بن مسافر 6 - على بن على بن نما 7 - على بن نصر الله بن هارون 8 - كتائب بن فضل الله 9 - محمد بن ادريس 10 - محمد بن على بن احمد 11 - محمد بن محمد بن ثابت بن سكون 12 - محمد بن محمد بن هارون بن كوكب 13 - محمد بن منصور بن احمد بن ادريس 14 - هبة الله بن نما 15 - يحيى بن الحسن بن الحسين بن بطريق 16 - يحيى بن الحسن بن سعيد
دوره اول حوزه علميه حله كه از قرن ششم تا هشتم را شامل مىشود از پرتكاپوترين دورههاى اين مركز علمى - فرهنگى است كه با آثارى چون: - شرايع الاسلام: محقق حلى - تذكرة الفقها: علامه حلى - مختلف الشيعه: علامه حلى - كشف المراد: علامه حلى
به نشر تفكر شيعى و احياى علوم اهل بيت عصمت(ع) پرداخت و عصر تهاجم مغولان را به عصر علم و ايمان مبدل ساخت.
اين دوره از قرن نهم تا عصر حاضر را شامل مىشود در اين دوره نسبة طولانى حوزه علميه حله به حركتخود ادامه داده و در پرورش استعدادها درخشان جهان اسلام تلاش كرده است با اين تفاوت كه در اين دوره حوزه حله آن درخشش سابق را نداشتهاست هر چند دانشمندان متفكرى از اين شهر برخاستهاند نوعا سطوح عالى آموزشى را در حوزههاى مجاور - حوزه علميه نجف و كربلا - گذراندهاند.