اشتباه نكنيد! علم و دين تضادى ندارند

متن
مايكل پل‏ - جام جم، 29/11/80
اشاره
بازتاب شماره 23

ديرزمانى است كه در بسيارى از محافل علمى و پژوهشى جهان، مباحث مربوط به علم و دين مورد بحث و گفت‏وگوى انديشمندان و صاحب‏نظران است. برخى نگاه حداقلى به دين داشته و گستره آن را در حد يك تجربه شخصى از عالم ماوراءالطبيعى تنزل داده‏اند و به همين دليل، علم و دين را دو مقوله كاملاً متمايز و بعضاً متضاد انگاشته‏اند و قائلند كه علم با درك تجربى خويش از انسان و طبيعت و به طور كلى هستى، سعى در بهبود روند زندگى بشر و به عبارت ديگر، افزايش سطح رفاه عمومى بشريت دارد؛ حال آن‏كه دين كارى به «تغيير» جهان ندارد؛ بلكه صرفاً در صدد يك «تفسير اسطوره‏اى»، خيالى و موهوم از عالم و آدم است. پس نمى‏توان از اين دو انتظار آشتى داشت.

متن

اما برخى ديگر با توسعه دايره مفهومى دين و تسرى آن به عرصه‏هاى مختلف زندگى روزمره بشرى، چنين ابراز داشته‏اند كه دين و علم، هيچ نزاعى با يكديگر ندارند و هر كدام دست‏اندركار ساختن ضلعى از اضلاع زندگى بشر هستند. مايكل پل يكى از همين انديشمندان است كه با نوشتن 50 اثر در زمينه رابطه علم و دين در غرب، گام‏هاى مؤثرى برداشته است. وى مى‏كوشد تا با كج‏فهمى‏هايى كه در زمينه رابطه علم و دين وجود دارد، مبارزه كند و راه را براى گفت‏وگوى اين دو بگشايد.

به عقيده او ترويج عمومى مباحث مربوط به رابطه علم و دين كار بسيار مهمى است. چرا كه به عقيده عموم، دين و علم در تضاد با يكديگر هستند؛ در حالى كه با بحث و گفت‏وگو مى‏توان آنها را متقاعد كرد كه علم و دين تضادى با يكديگر ندارند. در تاريخ، دانشمندان بسيارى وجود داشته‏اند كه مؤمنان مذهبى صديقى نيز بوده‏اند. به نظر مايكل پل بحث در مورد رابطه علم و دين كمك مى‏كند تا مردم درك بهترى از مبدأ جهان هستى و فرجام آن داشته باشند. در پايان، نويسنده اظهار مى‏دارد كه اگر از ديدگاه يك مسيحى به موضوع نگاه كنيم، مطالعات علمى و اعتقادات مذهبى خود را، با آسودگى خاطر، سازگار با هم مى‏يابيم.