خيلى فرصت نداريم‏

متن
گفت‏وگو با حاتم قادرى‏ - بينش سبز، ش 3
اشاره
بازتاب شماره 22

شرايط عمومى و حيات اجتماعى مردم ايران در گرو ايجاد تحول در انديشه، مديريت و شكل‏بندى‏هاى سياسى، اجتماعى، فرهنگى و اقتصادى است. منظورم از مدرنيته، غربى شدن يا غربى‏سازى نيست؛ بلكه پذيرش تحول در حوزه‏هاى انديشه‏اى، تكنيكى و شكل‏بندى‏هاى سياسى و اجتماعى است كه مى‏تواند افق‏هاى جديدى را براى انسان‏ها و جوامع باز كند. البته به نظر من اصلاحات اخير در ايران، تا حدى، بازگشت به دوران مشروطيت است. بخش مربوط به دولت و نيروهاى رسمى طرفدار اصلاحات، هم به لحاظ تئوريك و هم به لحاظ مديريتى، بسيار ضعيف بود؛ به گونه‏اى كه مى‏شود آنها را تمام شده تلقى كرد. ولى پتانسيل نهفته در جامعه از يك سو و عدم توانايى نيروهاى رسمى نظام براى پاسخ دادن به مسائل، مشكلات و تحولات جديد از سوى ديگر، ما را ناگزير، به سمت تحولات خواهد برد. بسيارى از افراد و گروه‏هاى طرفدار اصلاحات، نمايندگان واقعى اصلاحات نيستند و التزامات بيرونى و درونى آن را درك نمى‏كنند. براى مثال، رياست مجلس و مؤتلفين نزديك ايشان و حتى افرادى مثل سازمان مجاهدين انقلاب اسلامى، در بهترين حالت، محلل‏هايى براى اصلاحات و جامعه مدنى هستند؛ نه نمايندگان مناسب اصلاحات.

متن

به عقيده من، مدرنيته يا تجدد، مرتباً در حال تجدد است و صورت‏بندى مشخص و ثابت ندارد. اين مفاهيم، لزوماً انگ غربى نداشته‏اند؛ چون اين‏ها بخشى از تأملات انسانى است كه در يك جاى زمين روى داده و ما را متأثر كرده و ما مى‏توانيم به نوبه خود در آن بازنگرى داشته باشيم. در آنچه در عالم غرب و مدرنيته مى‏گذرد، تباهى‏هايى وجود دارد؛ اما اينها باعث شده كه ما نقاط مثبت يا فرصت‏هاى خودمان را از دست بدهيم و دوباره به سنت‏هايى روى بياوريم كه قابل دفاع نيستند.

در اين گفت‏وگو، على‏رغم درخواست مكرر مصاحبه‏گر، آقاى قادرى نه به مبانى فلسفى و ارزشى مدرنيته و تنافى آن با مبانى مكتب اسلام مى‏پردازد و نه حاضر به تأمل در رويه استعمارى و سلطه‏طلب غرب نسبت به كشورهاى ديگر است. انقلاب اسلامى ايران از فراگيرى و اقتباس از دستاوردهاى مدرنيته تن نزده است و در قانون اساسى و نهادهاى رسمى خود، عناصر فراوانى را به كار گرفته است. اختلاف اصلى بانيان انقلاب اسلامى با روشنفكران غرب‏گرا در تفاوت‏هاى بنيادين اسلام با غرب مادى و نيز توجه به چهره استكبارى نظام ليبرال - سرمايه‏دارى است.