درشماره پيش دربارهاثرات زيانآور و مخرب دخانيات مطالبى نوشتيم و اينك بقيه مطلب:
يك پژوهش در كشور سوئد نشان مىدهد كه در مدت كم يعنى دو سال پس از ترك اعتياد سيگار (منظور از سيگارمصرف دخانيات به هر نحو است)، مخاط راههاى تنفسى يعنى ناى و نايچهها تقريبا به حال نخستبرمىگردند.
كسانى كه سيگارى به اصطلاح «قهار» هستند، گاهى مىپرسند آيا امكان هست كه تندرستى خود را بازيابند؟ آيا اصولاارزش دارد كه سيگار را ترك كنند؟ به آنان با تاكيد اطمينان خاطر مىدهم كه ترك سيگار باعثبرگشت دستگاه قلب وعروق و مخاط ريهها به حال نخستخواهد شد و باز با اطمينان و تاكيد مىگويم كه ترك سيگار باعث طول عمر، تندرستى و نشاط خواهد شد. فرد سيگارى اگر يك بار دچار حمله قلبى شده باشد، در عوض دو سال آينده احتمالحمله قلبى ديگرى نيز هست. اگر وى سيگار را ترك كند، اين خطر به نصف كاهش خواهد يافت. اگر مدت ده سال ازترك سيگار گدشته باشد، مرگ و مير از حملههاى قلبى درستبه اندازه كسانى خواهد بود كه ابدا سيگار نمىكشند وپس از 15 سال احتمال ابتلا به سرطان ريه به اندازه غير سيگاريها خواهد بود. اين بدان معنى است كه پس از تركسيگار به تدريج موارد ابتلا به سرطان ريه و دستگاه ادرارى كمتر خواهد شد. اين نكته را نيز به ياد داشته باشيد كه دودسيگار همانطورى كه اعضاى درونى بدن شما را ضايع مىكند پوست چهره شما را نيز ضايع و خراب مىكند و ازطراوت و شادابى آن مىكاهد و قيافه شما را چندين سال پيرتر از آنچه هستيد، نشان ميدهد. اما چگونه؟ پژوهشگراندر آمريكا وضع پوست 132 نفر شخص بالغ را مورد معاينه قرار دادند و دريافتند كسانى كه سيگار مىكشند، تقريبا5برابر غير سيگاريها چين و چروك در چهره آنان ظاهر مىشود. آنچنان كه يك شخص 40 ساله سيگاركش ممكناست 60ساله به نظر آيد (1) .
شما نمىتوانيد ضايعات و خرابيهاى اندامهاى درونى يك فرد سيگارى را مشاهده نمائيد يعنى اين كه شما نمىتوانيدسرطان ريه و يا مثانه را ببينيد. شما نمىتوانيد فشار خون و يا بيمارى قلب را مشاهده نمائيد كه همه اينها با سيگار درارتباط هستند اما شما مىتوانيد چين و چروك را به خوبى در آينه مشاهده نمائيد واين خود مىتواند انگيزه قوى براىترك سيگار به ويژه در بانوان، باشد.
دود توتون به همان طريق كه در ريه اثر مىگذارد، در پوستبدن نيز موثر است. دود توتون «آنزيمى» را كه بعضى ازبافتهاى ريه را خراب مىكند، فعال مىنمايد و همان عمل را در بخش بيرونى بدن انجام مىدهد. يعنى اين كه باعثآزار بافت «كولاژن» (2) و «الاستين» (3) در پوست مىشود.
در يك مطالعه ديگرى روى 765 مرد، پژوهشگران به اين نتيجه رسيدهاند كه سيگاركشها چربى زيادتر از ديگران دربخش وسطى بدن، بدون در نظر گرفتن سن و رژيم غذائى و ورزش، دارند. اين تجمع چربى در قسمت وسط بدن يعنىدور شكم و كمر تنها باعث نازيبائى اندام نمىگردد (اىكاش كه فقط به نازيبائى و عدم تناسب اندام ختم مىشد)، بلكهخطرى استبراى ايجاد بيمارى قلب و بيمارى قند (4) .
پژوهشگران براين باورند كه دود سيگار به هر حال در پخش كردن نامتناسب چربى در بدن به علت افزايش هورمونىموثر است.
با اين همه زيانها و خطراتى كه دود توتون دارد، گاهى از خود مىپرسم آيا دستور (لا تلقوا بايديكم الى التهلكه) شاملسيگاريها نمىشود؟. انسان فقط وقتى مىتواند عالما و عامدا خود را به خطر اندازد كه چيز با ارزشتر از خطر و حتى با ارزشتر از جان خود به دست آورد مثلا در راه دفاع از حق و حقيقت، دين و ميهن و شرف و ناموس نه اين كه جان وتندرستى خود را براى هيچ و پوچ و براى تسكين هوى و هوس با دود سيگار از بين ببرد و خود را در معرض ابتلا به بيماريهاى مهلك مانند سرطان قرار دهد.
در شگفتم وقتى كه دانسته آب مشروب ديگران و حتى آب كشاورزى را آلوده مىكنيم اين امر گناهآلود و تجاوز بهحقوق ديگران تلقى مىشود، اما چگونه است وقتى كه با دود سيگار هواى تنفسى مردم را به ويژه در اتاق و فضاىبسته با آگاهى كامل آلوده و مسموم مىكنيم، اين امر تجاوز به حقوق ديگران، بخصوص كودكان معصوم، و گناه بهحساب نمىآيد؟!
مشاجره زن و شوهر: يكى از عادات بد و ناخوشآيند; مشاجره زن و شوهر است كه بايد ترك شود و يا به حداقل برسد. اصولا زن و شوهر نبايد مشاجره نمايند و اگر مشاجره هم كردند، نبايد خصمانه باشد. اين امر نه تنها براى ادامه سعادتمندانه زندگى زناشوئى سودمند است، بلكه دستگاه مصونسازى بدن را نيز محافظت مىكند.
يك پژوهش تازه نشان مىدهد وقتى كه زوجها در مباحثه و مشاجره حالت نزاع و پرخاش و جدل منفى به خودمىگيرند، ممكن است دستگاه دفاعى بدن آنان دچار فتور شود.
پژوهشگران آمريكائى 90 زوج عروس و داماد را كه با دلخوشى تازه ازدواج كرده بودند، مورد بررسى قرار دادند وگفتار و رفتار نيشدار و آزاردهنده آنان را مورد مطالعه و تجزيه و تحليل قرار دادند. نمونه خون آنان را 30دقيقه پيش ازجدل و مباحثه و نيز 24 ساعت پس از آن گرفتند و به اين نتيجه رسيدند كه زوجهائى كه به طور مثال جدل منفىمىكردند و حرف همديگر را نمىپذيرفتند، به طور فاحش در تعداد ياختههاى دشمنكش طبيعى بدن آنان تغييراتىحاصل شد. گويچههاى سفيد كه به نام لنفوسيتهاى T ناميده مىشوند، و نيز عوامل ديگر كه در دستگاه دفاعى بدنموثر هستند، كاهش يافتند.
اما زوجهائى كه در مباحثه آنان سازندگى و جدل مثبتبود تغييرات كمترى مشاهده شد (5) .
ما بر اين باور نيستيم كه زن و شوهر هميشه يك جور فكر كنند اما بايد از سخن نيشدار و كنايهآميز و خشن بپرهيزند كهاثر بد در دستگاه دفاعى بدن دارد.
هنوز دقيقا معلوم نيست كه تغييرات منفى ياختههاى دستگاه ايمنى چه اثرى در سلامتبدن دارند. مثلا آيا بدن رابراى ابتلا به بيمارى مستعد مىكنند؟ آيا بدن را در برابر سرماخوردگى كم مقاومت مىكنند؟ اما بر عكس يافته وشواهد نشان مىدهند كه جدل مثبت و سازنده به ويژه براى صلامتبانوان زيانآور نيست چه در آنان تغييراتياختهاى بيشتر از مردان است.
خوردن چربى زياد: يكى ديگر از عادات بد و زيانآور خوردن چربى زياد است كه ما به كرات و با دلائل كافى زيانهاىآن را يادآورى كردهايم حالا مختصرى نيز از اثر بد چربى بر بينائى يادآورى مىكنيم:
اثر بد چربى بر بينائى: پژوهشهاى مقدماتى نشان دادهاند كه غذاهاى پرچرب همانقدر كه به قلب و عروق زيانآورهستند، براى چشم نيز زيانآور مىباشند. در آمريكا پژوهشگران روى 2000نفر از 45 تا 80 ساله مطالعه كردهاند وچنين نتيجه گرفتهاند كسانى كه چربى اشباع شده زياد مىخورند، 80درصد بيش از كسانى كه كمترين مقدار چربىمىخورند، شانس استحاله شبكيه كه به نام استحاله «ماكولر» (6) سالمندى ناميده مىشود، دارند (7) .
اين ناراحتى وقتى ايجاد مىشود كه اطراف «ماكولا» (جائى از شبكيه كه مسوول بينائى مركزى است)، شروع به خرابشدن نمايد. اين ناراحتى در اوائل بدون علامت است ولى ممكن استباعث تارى (8) و ناجورى (9) ديد بشود كه دراثر پيشرفت، سبب كورى در بخش مركزى چشم گردد. نمىتوان گفت اگر كسى در اوائل بيمارى به مرحله نهائىخواهد رسيد. اما فعلا نمىدانيم چه كسى بينائى را از دستخواهد داد و چه كسى نخواهد داد. از آنجائى كه براى اينناراحتى درحال حاضر درمانى نيست و يكى از مهمترين علل نابينائى افراد بيش از 65سال استبنابراين راه موثرپيشگيرى بيمارى حتى در مراحل اوليه است.
در مطالعه ياد شده چنين نتيجهگيرى شد كه كره بيش از ديگر روغنها در ايجاد بيمارى موثر است.
هنوز معلوم نيست كه چرا چربى در استحاله «ماكول» چشم نقش دارد. حدس زده مىشود كه به دو علت اين امرتوجيهپذير است:
يكى اين كه همانگونه كه چربى باعث تنگى عروق (به ويژه عروق قلب) مىگردد، به همان نحو نيز سبب تنگى عروقشبكيه و كمبود خون در آن ناحيه مىشود.
ديگر اين كه چربى اضافى مستقيما در غشاء پشتشبكيه ممكن است رسوب بكند در اين صورت مواد مغذىنخواهند توانست از ديواره چربى عبور كرده و شبكيه را تغذيه نمايند. هيچيك از اين دو مطلب هنوز به ثبوتنرسيدهاند و هنوز مشكل بتوان اثر قطعى چربى اشباع شده را بر شبكيه ثابت نمود. به هر حال اگر اين مطلب يعنىخوردن چربى اشباع شده بر چشم نيز بىاثر باشد، در ديگر عروق به ويژه رگهاى قلب امرى ثابتشده استبنابراينآيا بهتر نيست از مصرف آن بكاهيم و بر مقدار ميوه و سبزى بيفزائيم تا از ناراحتيهائى كه زندگى را به مخاطرهمىاندازند، بدور باشيم؟ تمام چربيهاى حيوانى اعم از چربى فراآوردههاى شيرى و يا چربى تنه حيوان، اشباع شدههستند.